Systematische foltering in China; Het niet bekennen van "contra-revolutionaire' motieven leidt automatisch tot strafverzwaring

PEKING, 2 JUNI. De Amerikaanse organisatie voor de rechten van de mens Asia Watch heeft aan de vooravond van de derde verjaardag van de bloedige onderdrukking van de democratische Chinese protestbeweging in 1989 een gedetailleerd rapport gepubliceerd over voortdurende onderdrukking en systematische marteling van politieke gevangenen in de zuidchinese provincie Hunan. Het rapport betekent extra druk op de Amerikaanse president George Bush om de verlenging van China's status van meest begunstigde handelsnatie (MFN) aan voorwaarden te binden. Bush zal morgen over MFN beslissen.

De informatie in het rapport is voor een belangrijk deel afkomstig van de ex-leider van de autonome studentenbond van Hunan, Tang Boqiao, nu 25, die zelf meer dan een jaar in zestien verschillende gevangenissen heeft doorgebracht. In juli 1991 verliet hij China illegaal en afgelopen april vestigde hij zich in de VS. Asia Watch heeft de gegevens van Tang met eigen onderzoek uit andere bronnen aangevuld en onderbouwd. Het resultaat is een schokkende kroniek van 181 bladzijden willekeur en gruweldaden die tot de dag van vandaag doorgaan. Hunan is een van de politiek meest actieve provincies van China, die een onevenredig groot aantal nationale leiders heeft voortgebracht.

Mao Zedong, zijn rivalen Liu Shaoqi en Peng Dehuai, Hu Yaobang en de huidige rijzende ster vice-premier Zhu Rongji komen allen uit deze provincie. In 1989 had Hunan de grootste en best georganiseerde studenten- en arbeidersbeweging na Peking. Het waren studenten uit Hunan, met name uit Hu Yaobang's geboorteplaats Liuyang, die met de rouwprocessies voor de op 15 april 1989 overleden Hu het spits afbeten in de protestbeweging in Peking zelf.

Een onderwijzer, een kunstredacteur en een vervoersemployé uit Liuyang begingen op 23 mei 1989 de provocerende daad met verf gevulde eieren op het portret van Mao aan de Poort van de Hemelse Vrede te gooien. Destijds werd algemeen aangenomen dat dit het werk van agent-provocateurs van het regime was geweest als voorwendsel voor toenemende repressie. De drie werden tijdens een geheim proces in Peking wegens "contra-revolutionaire sabotage, propaganda en aanzetting' tot respectievelijk levenslang, 20 en 16 jaar veroordeeld.

Het commentaar van Asia Watch: “Of men hun provocatie nu goedkeurt of niet, in elk beschaafd systeem van rechtspleging zouden zij een lichte straf wegens ordeverstoring hebben gekregen.”

Hun cellen zijn twee vierkante meter groot, pikdonker en zonder ventilatie of verwarming. Een van de drie is krankzinnig geworden van de martelingen en heeft de controle over zijn lichaam verloren. Niet minder zachtzinnig verging het een gepensioneerde professor van in de zeventig, Peng Yuzhang. Peng steunde de studenten actief en nam deel aan sit-ins en hongerstakingen. In de gevangenis werd hij wegens verzet drie maanden lang dag en nacht op een plank ter grootte van een deur gescharnierd, waarin een gat zat voor het doen van zijn behoefte. Na drie maanden werd hij krankzinnig verklaard en in een asiel opgesloten. Niemand heeft meer van hem gehoord en gevreesd wordt dat hij zelfmoord heeft gepleegd.

Het Asia Watch-rapport rekent af met een aantal misvattingen. In 1990 lieten de Chinese autoriteiten 881 mensen vrij en zeiden dat daarna nog maar een enkeling vastzat wegens de gebeurtenissen van 1989. Maar Asia Watch heeft van 200 politieke gevangenen in Hunan gedetailleerde dossiers. Minder dan een derde is inmiddels vrijgelaten. Het totale aantal gevangenen in de provincie is onbekend, maar de organisatie heeft een intern document van de provinciale regering, waarin staat dat er eind 1990 in zeven (van de 142) gevangenissen nog 594 deelnemers aan de democratische beweging zaten.

Het rapport geeft een grimmige lijst van marteltechnieken, die ondanks officiële regeringsverboden nog intensief gepraktizeerd worden, onder andere elektrische schokken, zweepslagen op een ontbloot onderlichaam, "tijgerhandboeien' met stalen tanden aan de binnenkant en een heel assortiment aan andere boeien en klemmen en zelfs voetijzers.

Verder mag de "celbaas' naar believen straffen uitdelen, die een combinatie van mentale foltering en fysieke marteling zijn. Gevangenen die zijn vrijgelaten kunnen met het geringste voorwendsel opnieuw gearresteerd worden.

Een vrijgelatene, Zhou Liwu, die een straf uitzat wegens "aanzetting tot contra-revolutie', verloor zijn baan als leraar. Hij zocht een nieuwe baan, eerst bij collectieve bedrijven, maar deze werden gedwongen hem te weigeren. Vervolgens kreeg hij een baan bij een Taiwanese joint-venture, maar deze werd door de politie gechanteerd hem te ontslaan. Hetzelfde gebeurde bij een buitenlandse joint-venture. Uiteindelijk gaf hij op en is nu boer.