Politieke kermis laat cynische Californiërs koud; Campagne wordt slechts via televisie en radio gevoerd

LOS ANGELES, 2 JUNI. In de voorstedelijke omgeving van Zuid-Californië zijn de burgers alleen nog via de televisie of op de autoweg te benaderen. De kandidaten voor de voorverkiezingen van de Democratische en Republikeinse partij van vandaag voeren daarom voornamelijk campagne via beeldscherm en autoradio. Verschanst in zijn gekoelde huis of auto heeft de ongeïnteresseerde Californiër ongevraagd deel aan de politieke kwetterkermis. De dertig miljoen inwoners van deze grootste Amerikaanse deelstaat voeren de natie aan in cynisme.

De traditionele verkiezingstoespraak is afgeschaft. Een wedloop in soundbites en beelden is overgebleven. Wie het meeste geld heeft, kan de meeste reclame tegen de concurrent of voor zichzelf kopen. Dat is hard nodig, want de rellen in Los Angeles en hun nasleep hebben de verkiezingen uit het centrum van de aandacht verdreven.

Een Democratische kandidaat voor de Senaat, afgevaardigde Mel Levine, is kampioen geldinzamelaar. Geholpen door zijn broer en door het plaatselijke Democratische partij-apparaat heeft hij de politieke geldmachine in zijn greep. Hij houdt nauwelijks campagnebijeenkomsten en brengt zijn tijd vrijwel alleen aan de telefoon door om giften voor nieuwe tv-spots bij elkaar te praten, met name in de rijke Westside van Los Angeles. In Los Angeles is Levine wel bekend, maar elders probeert hij de schade in te halen met jubelende tv-spots: "Levine, Levine, Levine!'. Ook zijn er beelden van brandende gebouwen tijdens de rellen in Los Angeles te zien, waarbij Levine recht en orde preekt. Hij loopt nu in op zijn twee bekendere Democratische concurrenten, onder wie een veelbelovende vrouwelijke kandidaat, Barbara Boxer.

De Californische kiezer moet morgen beslissen over kandidaten voor tientallen functies, niet alleen in het Witte Huis of in het Congres maar ook in allerhande regionale, stedelijke en plaatselijke bestuurslichamen en rechtbanken.

De vele kandidaten en kandidaatjes verdringen zich in de ether om elkaar af te kraken, maar slechts weinig kiezers begrijpen er iets van. Ze horen dat Herschensohn liegt of dat een zekere Tom Campbell linkser is dan de meeste Democraten. Weinigen beseffen dat het hier om wederzijdse beschuldigingen van twee Republikeinse kandidaten voor de Amerikaanse Senaat gaat. Laat staan dat ze weten wie county supervisor, gemeenteraadslid of schatkistbeheerder wil worden. Het is meer voor de kenners.

Dit is nog maar een generale repetitie voor de Democraten en Republikeinen onderling, de eindronde volgt op 3 november. Geen wonder dat er morgen een lage opkomst wordt verwacht. Bij vorige verkiezingen was dat ook al zo: juist in districten in Los Angeles waar de rellen in alle hevigheid woedden zijn de volksvertegenwoordigers dikwijls maar door een onthutsend gering aantal mensen gekozen.

Californië lijdt aan teveel democratie. Algemeen wantrouwen tegen de overheid veroorzaakte een niet te stoppen democratische celdeling. Steeds meer functies zijn verkiesbaar geworden, zodat de macht van de overheid sterk is verbrokkeld. Voor belangengroepen is het een ideaal jachtterrein. De ene functionaris kan tegen de ander worden uitgespeeld.

Dan zijn er nog de referenda, die tot teleurstelling leiden, omdat ze vaak om wetstechnische of praktische redenen niet kunnen worden uitgevoerd. Ze worden veelal met een cijfer of letter aangeduid, zodat de kiezer meestal niet weet waar het over gaat en het stembiljet verkeerd invult.

De verwarring is des te groter omdat alle kiesdistricten opnieuw zijn ingedeeld. Dit gebeurt elke tien jaar na de volkstelling en Californië krijgt er door de explosieve bevolkingsgroei zeven zetels voor het Huis van Afgevaardigden bij. Aan zo'n herindeling gaat heel wat koehandel vooraf, omdat de samenstelling van de districten de verkiezingsuitkomst bepaalt. De laatste twintig jaar beheerste de Democratische machine de herindeling.

Dit jaar hadden de Republikeinen meer inbreng en zij hebben wijken met traditioneel Democratische minderheidsgroepen apart gezet in eigen districten zodat de Republikeinen dit jaar sterker staan in gemengde districten. Sommige Congresleden, die zich een onaantastbare positie hadden verworven, kennen hun nieuwe district nauwelijks en moeten helemaal opnieuw beginnen. Verwacht wordt dat in november dit jaar menig Democraat zal sneuvelen.

De voorverkiezingen voor het Congres en lokale lichamen zijn belangrijker dan de reeds beslechte presidentiële voorverkiezingen. Bill Clinton wordt kandidaat voor de Democraten en president Bush wordt dat voor de Republikeinen, terwijl de meeste Californische kiezers liefst de hele traditionele politiek opzij leggen en hopen op een onafhankelijke kandidatuur van cowboy-miljardair Ross Perot. Die heeft geen voorverkiezingen nodig.

Slechte economische tijden hebben Californiërs ongedurig gemaakt. Deze deelstaat heeft de nationale schommelingen in extreme mate doorgemaakt: een groei-explosie in de jaren tachtig onder Reagan, gevolgd door een diep dal. Californië loopt nu zelfs achter op het slakkegangetje waarmee de Amerikaanse economie zich herstelt, zodat president Bush hier weinig hoop heeft te bieden op de verkiezingsdag in november.

Lockheedwerknemers, die in de jaren tachtig veel geld verdienden aan defensieprojecten, moeten nu hun droombungalow tussen de palmen verkopen aan onwillige kopers. Heel wat werknemers uit de defensiesector zijn door het einde van de Koude Oorlog op straat gezet. De infrastructuur bezwijkt onder de verstoppingen. Bedrijven vertrekken omdat vestiging in Californië te duur en te ingewikkeld wordt. Stringente regulering is door overbevolking van de tere woestijn nodig geworden. Het paradijs van de jaren tachtig heeft last van bijbelse plagen: aardverschuivingen, heuvelbranden die hele huizenblokken verteren, watertekorten en drie weken geleden zware rassenrellen met zestig doden. Het wachten is nu nog op de Big One, de grote aardbeving.

Over het algemeen heerst er grote onzekerheid over mogelijke politieke oplossingen. Vandaar het grote enthousiasme voor een kandidaat die kordaat lijkt, maar geen concrete oplossingen biedt. Californië is niet voor niets de ultieme Amerikaanse droom.