Te veel kwaliteit is voor Michels luxe probleem

UTRECHT, 1 JUNI. Werd de aanloop van het Nederlands elftal naar grote toernooien in het verleden vrijwel zonder uitzondering gekenmerkt door achterklap, binnenbrandjes in de selectie, een rellerige atmosfeer en matige resultaten, de oefencampagne voor het Europese kampioenschap in Zweden lijkt daar een opmerkelijke uitzondering op te vormen. De 4-0 overwinning die het elftal voor een Oranje-zee van 15.000 toeschouwers, die de tribunes van stadion Galgewaard in Utrecht bevolkten, behaalde tegen Wales oogde wat dat betreft nog indrukwekkender dan de 3-2 zege eerder afgelopen week tegen Oostenrijk.

Wel werd opnieuw duidelijk dat bondscoach Rinus Michels een overkill aan kwaliteit voor de as van het team heeft die in geen enkele verhouding staat tot de bezetting van minder vitale posities in het elftal. De as Van Breukelen-Koeman (zaterdag vervangen door Blind)-Rijkaard-Bergkamp-Van Basten is van uitzonderlijke allure. Spelers als Gullit en Wouters die daar omheen cirkelen zijn eveneens van bijzonder kaliber.

Daardoor komt bondscoach Rinus Michels zelfs al in oefenpartijtjes die nergens om gaan in de grootste problemen als het er om gaat een beetje evenwichtig elftal te formeren. Dat blijkt bij voorbeeld uit het spel van Jan Wouters. Zowel tegen Oostenrijk als tegen Wales ervoer de voetballer van Bayern München het als een soort bevrijding dat Frank Rijkaard slechts één helft voetbalde. Nadat Rijkaard in de kleedkamer was achtergebleven was Wouters plotseling het centrale aanspeelpunt op het middenveld en schoot zijn rendement omhoog. Het is een aspect dat Wouters zelf ook opgevallen is gezien zijn uitspraak: “Dat is toch wel het grote verschil met '88 en '90. Toen kwamen er hooguit 13 spelers uit de selectie in aanmerking voor 11 plaatsen. Nu zijn in principe 20 spelers geschikt voor een basisplaats. Waarbij ik de indruk heb dat er hooguit maar drie, vier spelers absoluut zeker van kunnen zijn dat ze in de basis staan.”

Niettemin ziet Michels in speelwijze nauwelijks verschil met 1988, het jaar dat Oranje onder zijn leiding zo glorieus de Europese titel won. “Qua taktiek en spelconcept is er weinig veranderd ten opzichte van '88”, meent de bondscoach. “Alleen voeren de spelers die de taken moeten uitvoeren hun opdrachten door de toegenomen kwaliteit veel beter uit dan indertijd.” In dat opzicht noemde Michels Bryan Roy zelfs “een verrassing”. De Ajacied die in zijn eigen team het afgelopen seizoen door een diep dal is gegaan lijkt zich in Oranje zelfs tot basisspeler te ontwikkelen omdat Michels nu eenmaal op links met voetballers wil spelen met een natuurlijk linkerbeen. Een aspect waar ook de plotseling in Oranje opgedoken Rob Witschge van lijkt te profiteren.

Problematisch in dit verband is echter wel dat de linkerkant meteen de achilles-hiel van het Nederlands elftal vormt. Zeker verdedigend. Op links liet de voor Van Tiggelen (gezwollen enkel) ingevallen Frank de Boer zijn directe tegenstander vrolijk naar het doel van Van Breukelen wandelen en verdedigde Roy voor geen centimeter mee. Ook daardoor mist Roy de kwaliteit van een aantal wél achttien karaats-internationals waar Nederland momenteel over beschikt.

Bovendien camoufleerde de 4-0 overwinning wel heel erg de slordigheden in verdedigend opzicht die Oranje zich ook zaterdagavond weer permitteerde. Michels: “Het nadeel van dit soort resultaten is inderdaad dat je ongewild in een soort favorietenrol wordt gedwongen die later alleen maar tegen je kan werken. Anderzijds zijn we als titelverdediger vooraf toch al favoriet. Evenals de Duitsers. Daarom denk ik dat Platini erg blij is dat Frankrijk twee keer heeft verloren. Daardoor staat zijn ploeg vrijdag tegen ons in ieder geval op scherp.”

Ook Marco van Basten, de prima donna van het gezelschap met wiens inbreng succes of falen van het Nederlands elftal volledig staat of valt, wil om die reden de wedstrijd tegen Frankrijk even afwachten. “Dan zal blijken hoe ver we echt zijn”, meent de megaster uit het internationale voetbal. “Voor enthousiaste verhalen is het mij allemaal nog wat te vroeg. Je wint tenslotte gemakkelijk tegen teams die niet op het EK verschijnen. Wel vind ook ik dat de kracht van dit Nederlands elftal is dat alle posities dubbel bezet zijn. Bovendien wil iedereen aantonen dat hij niet de mindere van een ander is. Dat zijn gezonde concurrentie-verhoudingen.”

Van Basten zelf maakte zaterdag het tweede doelpunt op een wijze waarbij het er veel op leek dat voetbal ballet is. In de rust werd het Milanese trio vervangen. Michels: “Ze hebben een zwaar seizoen achter de rug en we weten wat ze waard zijn.” Gullit speelde een hoofdrol bij het aangeven van zowel de eerste (Roy) als tweede treffer. Daarna bracht Kieft Winter (3-0) en Jonk (4-0) op voorbeeldige wijze in stelling. Niettemin heeft de PSV'er zich op het EK al min of meer verzoend met een bijrol. Kieft: “Je mag mij natuurlijk niet vergelijken met Van Basten. Ik troost me met de gedachte dat ik op meer plaatsen inzetbaar ben. Ik train in ieder geval zo hard mogelijk om scherp te blijven.”

Ruud Gullit feliciteert Bryan Roy met het openingsdoelpunt van het Nederlands elftal tegen Wales. (Foto Willem Middelkoop)