Het verdriet van Salon Amsterdam

Verwonderd kijken drie paar donkerbruine kinderogen toe terwijl langzaam dikke tranen over Maggy's wangen biggelen. Ze legt haar hoofd in de schoot. Zachtjes beginnen haar schouders te schokken. Hoe nu? Daarnet wisselden we nog hartelijk grappen uit over Nederland. En dan dit. De buurkinderen beginnen nerveus te lachen. Zij begrijpen er ook niets van.

In de buitenwijken van Yaoundé, hoofdstad van Kameroen, was langs de kant van de weg onverwachts dat intrigerende reclamebord opgedoken: “Salon Amsterdam, Coiffure dames et hommes, 50 mètre á droite”. Stoppen? Ja, natuurlijk. Wie is er niet nieuwsgierig naar de herkomst van zo'n naam aan de rand van de Afrikaanse brousse?

We rijden een erfje op van harde roodbruine klei. Flarden Kameroense popmuziek waaien met geborduurde vitrage uit de deuropening van een lemen huisje. Het dak is van stro. Boven de deur weer datzelfde bord: Salon Amsterdam. Op de buitenmuur is een vergeelde poster geplakt van de rockgroep Five Star. Op het erf speelt de wind met plukjes kroeshaar. Drie kinderen zitten rondom een halfvergaan Monopoly-bord met, nog maar nauwelijks leesbaar, de namen Kalverstraat, Spui en Lange Poten. Een scherpe mestgeur prikkelt de neusgaten. Nederland in Afrika.

Margaret Dzelamonyuy, want zo heet ze, is blij verrast, verlegen en geïntimideerd tegelijk. Mijn metgezel is Vincent 't Sas, plaatselijk Reuter-correspondent. Ze herkent hem onmiddellijk van de vele persconferenties op tv en vergeet in de consternatie de hooggeëerde gast iets te drinken aan te bieden.

Haar assistente gaat intussen onverstoord door met het ontkroezen van een enorme dot haar. Bij nadere inspectie blijkt er ook nog een klant onder te zitten. Rechts staat een gele vensterkast vol toiletartikelen. Lippestift, mascara uit Frankrijk; brylcreem en scheerzeep uit Nederland. En Formule T-C-6, “used by professionals”. De wanden zijn versierd met posters uit popbladen.

Margaret specialiseert zich in de rasta-look. Maar ook Afrikaanse haarstijlen, permanent wave, curly, en zelfs hair-extension, bekend van de serie Dynasty, heeft ze onder de knie. Ze werkt veel met kunsthaar. Ja, die kale plek op mijn hoofd kan ze ook zo camoufleren. Ze giert het uit. Zoontje Richard van vijf staart ons onbegrijpend aan, half verborgen achter moeders stofjas met daarop weer in grote letters: Salon Amsterdam. Nu willen we het echt weten: waar komt die naam vandaan?

De stemming van goedlachse Maggy slaat ineens om. Ze zouden gaan trouwen, Leo en Margaret. Leo, Nederlands vrijwilliger, werkte voor een semi-overheidsbedrijf. Ja, ze is vier jaar geleden nog met hem bij zijn ouders geweest in Nederland. Een maand lang. In Purmerend. Mooi daar ja, en zo schoon ook. Amsterdam vindt ze ook mooi. Die grachten. De boottocht zal ze nooit vergeten. “Holland is fine”, zegt ze. Als we vragen of ze er wil wonen, knikt ze verlegen.

Dan blijft het stil. Een lange, pijnlijke stilte. En verder? dringen we aan.

Margaret wil aanvankelijk alleen kwijt dat ze nog steeds in contact staat met Leo's familie in Purmerend. Ze krijgt ook geld uit Nederland: soms 60.000 CFA, dan weer 52.000 CFA per maand, ongeveer 350 gulden. Dat is wel nodig, zegt ze, want ze betaalt voor haar kapsalon alleen aan huur al 13.000 CFA per maand. Daar komt ook nog eens 3.000 CFA voor elektriciteit en water bij, probeert ze het gesprek in een andere richting te sturen.

Zendt de familie dat geld op, willen we weten. Nee, dat krijgt ze uit Den Haag, van de Nederlandse overheid. We worden nu echt nieuwsgierig: hoezo een uitkering? Wat is er dan gebeurd?

Dan komt het er uit, in horten en stoten. Onderweg van Douala naar Yaoundé is Leo onwel geworden. In de auto. Ze zat naast hem toen het gebeurde. De hoofdstad heeft hij niet meer levend gehaald. Vóór die tijd had Leo heel goedhartig Richard, haar kind uit een vroegere verbintenis, ”ge-echt'. Vandaar de weduwen- en wezenuitkering uit Nederland.

Geschrokken van deze antwoorden op indiscrete vragen, bewust van eigen botheid en ons gebrek aan tact, druipen we af, Maggy achterlatend met haar herinneringen. Terwijl de auto rode sporen trekt over het erfje buigen de buurkinderen zich troostend over een ineengedoken gestalte.