ANC stevent af op een botsing met De Klerk over nieuwe grondwet

JOHANNESBURG, 1 JUNI. Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) stevent af op een confrontatie met de regering-De Klerk over de impasse in de onderhandelingen over een nieuwe, non-raciale grondwet in Zuid-Afrika.

Het ANC gaf de regering gisteren na een vierdaags congres een maand de tijd om in te stemmen met een interim-regering op korte termijn en een gekozen grondwetgevende vergadering. Zo niet, dan begint het ANC met zijn partners, de vakbeweging Cosatu en de Communistische Partij, een programma van “massa-acties zonder weerga”.

ANC-secretaris-generaal Cyril Ramaphosa noemde als actie-methoden het wegblijven van het werk en een langdurige algemene staking in juli. ANC-voorzitter Nelson Mandela, gevraagd naar de schadelijke gevolgen voor de toch al wankele Zuid-Afrikaanse economie, zei: “Onze economie is zo slecht geleid, dat zij nauwelijks verder geschaad kan worden door massa-acties”.

Met het dreigement zet het ANC de regering onder grote druk. Twee weken geleden belandde de Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika in een crisis, omdat het ANC en de regerende Nationale Partij het niet eens konden worden over de meerderheid die in een gekozen parlement nodig is om de grondwet op te stellen.

Het ANC heeft sindsdien zijn strategie herzien en alle compromisvoorstellen ingetrokken. Het is van mening dat de regering vooral probeert tijd te rekken, om in een zo lang mogelijk durende interim-fase aan de macht te blijven. De partijen zoeken inmiddels naar mogelijkheden om de besprekingen weer te openen. Het eerste doel van het ANC is nu om de regering te binden aan een strak tijdschema, opdat de overdracht van de macht niet verzandt.

Het ANC-congres van zevenhonderd afgevaardigden ging in grote lijnen akkoord met het beleidsprogramma dat de politieke leiding had opgesteld. Het congres wees het beginsel van een federale staat af, waar andere partijen als Inkatha in de Codesa sterk op aandringen. Het ANC wil niet verder gaan dan regionaal bestuur, dat ondergeschikt is aan het centraal gezag.

Op economisch gebied wees het congres een speciale behandeling voor buitenlandse investeerders af. Het ANC wil een code voor investeerders, die hen geen priviliges geeft boven binnenlandse investeerders. In sommige “strategische gebieden” zijn zij niet welkom en de mogelijkheden om lokaal geld te lenen, worden beperkt. De invloed van de staat op de private sector zal volgens Nelson Mandela onder een ANC-bewind niet verschillen van die in Europese landen, zoals Duitsland.