30 jaar Mokum Galerie Mokum, Oudezijdsvoorburgwal ...

30 jaar Mokum Galerie Mokum, Oudezijdsvoorburgwal 334, Amsterdam. T/m 31 juni. Di t/m za 12-17u, zo 14-16u. Prijzen van 1600 tot 28.000 gulden.

Lodewijk Thijssen Het Veem, Witte de Withstraat 44, Rotterdam. T/m 7 juni. Do t/m zo 13-17u. Prijzen van 1750 tot 4200 gulden.

Alex Vermeulen Arti, Rokin 112, Amsterdam. T/m 7 juni. Di t/m zo 12-17u. Prijs (Film)boek ƒ 35,-.

30 jaar Mokum

"Het figuratieve schilderen is terug', luidde eind jaren zeventig de kreet met de komst van jonge Duitse en Italiaanse schilders. Dat het figuratieve schilderen nooit is weggeweest, is te zien in galerie Mokum die dit jaar dertig jaar bestaat (1962 was een goed galeriejaar, ook galerie Waalkens in het Groningse Finsterwolde en Delta in Rotterdam werden toen opgericht). In Mokum is nu recent werk te zien van de vaste "stal' Mokum-kunstenaars, die al die jaren stug in de realistische traditie doorschilderden. Zij hebben nooit verloochend dat een welgemikte glimmer op een fles of eitje hun hoogste doel was. Woede over de "overwaardering voor abstracte kunst' en het navenante aankoopbeleid van het Stedelijk Museum in Amsterdam waren destijds voor de 27-jarige reclasseringsambtenaar Dieuwke Bakker aanleiding om een galerie op te richten waarin schilders die in de verguisde realistische stijl werkten aan bod kwamen.

Vooral het enigszins magisch-realistische landschap en portret zijn kenmerkend voor wat je de Mokum-stijl zou kunnen noemen. De invloed van Carel Willink en Herman Gordijn is duidelijk te zien in de landschappen van Hans Deuss en de portretten van Theo l'Herminez. Minder magisch zijn de knap geschilderde stillevens van H. Helmantel en het portret van een meisje in een "gele kamer' door P. Boswijk.

In het Singer Museum in Laren heeft de huidige galeriehoudster Janna van Zon (Dieuwke Bakker overleed in 1984) een overzichtstentoonstelling met ouder werk van Mokum-realisten ingericht.

Galerie Mokum, Oudezijdsvoorburgwal 334, Amsterdam. T/m 31 juni. Di t/m za 12-17u, zo 14-16u. Prijzen van 1600 tot 28.000 gulden.

Lodewijk Thijssen

Er gaat een mysterieuze dreiging uit van de schilderijen van Lodewijk Thijssen (Amersfoort, 1962). Zelfs bij een op zichzelf niet spannind onderwerp, een moderne windmolen, weet hij iets duisters op te roepen. Dat komt vooral door de donkere kleuren die hij gebruikt. De moderne molen, een spriet met wat propellors tegen een zwaar bewolkte lucht, staat op een donker gekleurde bodem. Het is geen tot in detail geschilderde grond, maar een duister dreigend vlak.

Diezelfde spanning weet hij op te roepen in zijn zelfportret en op een schilderij van een man die oog in oog met een grote wesp staat, die klaar is om te steken. Licht en donker effecten op de glad geschilderde doeken spelen daarbij een grote rol. Thijssen licht zijn onderwerpen uit als een regisseur van een spannende film. Van de man met de wesp zie je van dichtbij een duister profiel (tegenlicht). Thijssens gezicht licht op zijn zelfportret zacht groen en blauw op.

Niet alle schilderijen zijn zo spannend. Een vroeger werk, waarop we een groep jonge mensen in een donkere kamer rond een verlichte tafel vol flessen zien zitten, mist de suspense van de andere werken. Het is eerder een schilderstudie.

Het Veem, Witte de Withstraat 44, Rotterdam. T/m 7 juni. Do t/m zo 13-17u. Prijzen van 1750 tot 4200 gulden.

Alex Vermeulen

In de expositieruimte van Arti in Amsterdam is de verbeelding aan de macht. Wie er binnenkomt is al gauw genoodzaakt zich geestelijk te verplaatsen naar een metropolis onder de ijskap van de Zuidpool: Terra Refrigera. Zelfs als je je niet verdiept in het "(film)boek' dat Alex Vermeulen bij deze expositie maakte, voel je dat je in een sinistere science-fictionwereld terecht bent gekomen, die je kent uit films en van tv. In de zalen hangen foto's en tekeningen, en staan merkwaardige futuristische, maar zeer esthetische voorwerpen opgesteld staan. Vermeulen combineert de lichte, amusante SF-sfeer van bij voorbeeld Star Trek met beklemmende toekomstvoorspellingen als 1984.

Je krijgt het gevoel dat je rondloopt op een expositie over een film, door de perfecte filmfoto's, de "regieschetsen' en prachtige, veelal koperen voorwerpen die je ook op de foto's ziet.

De perfectie is Vermeulens wapen. Daarmee schept hij overtuigend de suggestie van de science-fictionfilm. Dat die film niet gemaakt is, doet er eigenlijk niet toe. Iedere bezoeker kan hem aan de hand van de geheugensteuntjes die Vermeulen geeft ongeveer voor de geest halen. Alsof hij de film werkelijk gezien heeft, en zich nog flarden herinnert. Vermeulen weet daardoor een merkwaardig spel met werkelijkheid en verbeelding op te roepen. Wie precies wil weten hoe het zat in de film, neemt het boek ter hand, waarin het hele filmverhaal staat.

Arti, Rokin 112, Amsterdam. T/m 7 juni. Di t/m zo 12-17u. Prijs (Film)boek ƒ 35,-.

    • Paul Steenhuis