Revolutie op komst in zeilen

MEDEMBLIK, 26 MEI. Officieel staat er nog niets vast. Maar nu reeds, aan de vooravond van Nederlands enige grote internationale evenement in de olympische zeilklassen, de Spa-regatta, is het duidelijk dat het in het topzeilen vanaf volgend jaar allemaal anders wordt. Sneller, spectaculairder, kleinere startvelden en vooral media-vriendelijker.

Medemblik, waar vanaf morgen het zes ton kostende zeilcircus met ruim 1200 deelnemers uit 49 landen weer groter is dan de zeven voorgaande jaren, is de plaats waar het de komende dagen allemaal wordt beslist. Niet op het water van het IJsselmeer, maar vanaf vrijdagavond achter de groene tafels. Daar komt de voor het olympisch zeilen verantwoordelijke CPOC-commissie van de internationale federatie IYRU bijeen. In een informeel overleg zal deze "Class Policy and Organization Committee' zich buigen over het pakket voorstellen dat Henri van der Aat op tafel legt.

Hoewel de Nederlandse oud-bondscoach, die als "racing manager' van de IYRU werkzaam is, ervoor waakt voortijdig zijn plannen volledig openbaar te maken, geeft hij volmondig toe dat de behoudende zeilwereld voor revolutionaire veranderingen staat. Niet omdat hij het nu zo graag wil, al is hij wel de eerste die aangeeft dat, wil het zeilen als topsport overleven, het in de toekomst anders moet. Het is met name de druk die het Internationaal Olympisch Comité op de IYRU uitoefent. Het naar schaalverkleining strevende IOC heeft immers al laten doorschemeren dat het zeilen in zijn huidige vorm de langste tijd als olympische bezigheid heeft gehad.

IOC-voorzitter Samaranch zei het ruim een jaar geleden in twee woorden: populairder en goedkoper. Dat laatste slaat op de enorme kosten die er aan het olympische zeilen zijn verbonden. Door de keus van andere (eenheids)klassen kan daar wellicht wat aan worden gedaan. “Maar met die klassekeus heb ik me niet bezig gehouden”, zegt Van der Aat. “Ik heb in mijn notitie de technische en wedstrijdorganisatorische aspecten belicht.”

Het is een dik pak dat in Medemblik op tafel komt. Het oordeel binnen het CPOC zal in november in Londen als zwaarwegend advies gelden bij de jaarlijkse vergadering van de IYRU, die uiteindelijk over de veranderingen beslist. “Maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat er dan nog echt veel aan de plannen wordt gesleuteld”, aldus Van der Aat. De commissie geeft de weg aan, en bij alle voorstellen is de achterliggende gedachte steeds weer dat het zeilen interessant moet zijn voor een breder publiek, dat er het liefst uitgebreid via de televisie en zo mogelijk ook live kennis van kan nemen.

Concreet betekent dat overzichtelijke, kleine deelnemersvelden met de beste zeilers. Dat betekent ook kortere wedstrijden van maximaal een uur. “Starttijden zijn dan starttijden”, zegt Van der Aat, “of de wind nu een graad of tien is gedraaid of niet. Nu wordt er vaak eindeloos uitgesteld om de baan te verleggen. Ook een algehele terugroep bij een valse start moet verdwijnen. Wie te vroeg weg is kent de gevolgen. En als er eenmaal is gestart, dan bepaalt het weer niet langer hoe lang een race gaat duren. Twee uur, vier uur... Daarmee kun je niet meer aankomen. Met een uur moet het op de kortere banen zijn gebeurd.”

Ook zal in de toekomst de uitslag direct na het passeren van de finishlijn bekend moeten zijn. Nu is het zo dat er 's avonds nog eens uren lang over protesten moet worden vergaderd. "Direct judging' noemt Van der Aat het systeem waarbij de scheidsrechters/juryleden al op het water uitspraken doen. Hij heeft ideeën om het aantal deelnemers te beperken. “Kwaliteit gaat boven kwantiteit en de beste zeilers moeten aan de start kunnen komen. Dat kan door een systeem van regionale (continentale) kwalificatiewedstrijden om het ideale aantal van 25 boten in de finale van een groot internationaal evenement te bereiken. Maar ook kunnen er, in navolging van tennis, kwalificaties aan de eigenlijke wedstrijdserie voorafgaan. Waarbij de hoogstgeklasseerden van de wereldranglijst van de IYRU pas in een laat stadium op het water zouden hoeven te komen.”

Het zeilen van de toekomst, dat naar de internationale zeilfederatie hoopt veel aantrekkelijker voor potentiële sponsors zal worden, gaat van de zeilers zelf een andere instelling vragen. Van der Aat verwacht agressievere, fellere sporters, die bijna full time met hun boot bezig moeten zijn om zich in de top te varen of te handhaven. De tijd dat veertigers en vijftigers als hobby mee kunnen komen is volgens hem definitief voorbij.

In het spoor van de internationale zeilfederatie zal ook de Spa-regatta in Medemblik mee veranderen. “Volgend jaar hebben we hier een heel andere regatta”, weten de organisatoren. Minder massaal misschien, maar kwalitatief zeker zo goed. Dit jaar wordt al met de "direct judging' geëxperimenteerd, draait de olympische jury proef en zal ook het televisie-produktieteam dat deze zomer in Spanje voor het eerst dagelijkse live-uitzendingen van het zeilen verzorgt, zich bij de Spa-regatta oriënteren.