Europese boeren krijgen betaald om niets te doen

BRUSSEL, 18 MEI. Als Europees Commissaris MacSharry zijn zin krijgt, zullen de landbouwprijzen in de EG fors dalen. Maar Brussel zal de 8,6 miljoen boeren in Europa niet in de steek laten. Op voorwaarde dat ze een deel van hun grond braak laten liggen, zullen ze voortaan rechtstreeks geld overgemaakt krijgen op hun bankrekening.

Nu nog worden de boeren in Europa voornamelijk gesubsidieerd via ondersteuning van de prijzen. Als ze meer produceren dan de markt vraagt, koopt Brussel de overschotten op tegen gegarandeerde prijzen. In het plan-MacSharry wordt directe inkomenssteun als nieuw beleidsinstrument. Cynisch gezegd: de boeren krijgen betaald om niets te doen.

De bedoeling van het plan-MacSharry is om door de prijsverlaging de Europese landbouw meer concurrerend te maken op de wereldmarkt, die tot woede van handelspartners nu wordt verpest door dumping van de EG. Door de produktie te beperken moeten de geldverslindende voorraden verminderen. En de compenserende inkomenstoeslagen zorgen ervoor dat het platteland leefbaar wordt gehouden.

Paradoxaal genoeg, geeft MacSharry zelf ook toe, zal zijn plan de belastingbetaler de eerste jaren alleen maar extra geld kosten. Om de inkomenstoeslagen te kunnen betalen, moet het landbouwbudget omhoog. Pas op langere termijn is sprake van besparingen ten opzichte van "ongewijzigd beleid'. Wel zal de consument snel kunnen profiteren van lagere voedselprijzen. Dat voordeel zal per saldo iets groter zijn dan de extra (fiscale) kosten van het plan-MacSharry, voorspelt onder andere het Centraal Planbureau.

Door de verschuiving van prijsbeleid naar inkomensbeleid krijgt het hervormingsplan van MacSharry historische betekenis. Maar 'historisch' is in de landbouw een relatief begrip, zeggen ervaren ambtenaren. Er zijn in het verleden wel vaker 'historische' akkoorden gesloten om de overproduktie aan banden te leggen, zonder dat daarmee de problemen definitief uit de wereld zijn verdwenen.

De kans bestaat dat het plan-MacSharry tijdens de marathon van deze week wordt lek geschoten. Daardoor kan het zijn essentiële doel - het concurrerend maken de de Europese landbouw op de wereldmarkt - gaan missen.

Maar ook als de voorstellen onverkort worden uitgevoerd, blijft het spanningsveld bestaan tussen de verder oplopende produktiviteit en een stagnerende vraag, nog los van het enorme potentiële aanbod van landbouwprodukten dat schuil gaat in bijvoorbeeld de Oosteuropese landen. En dus zullen in de toekomst ongetwijfeld nog vaker marathonzittingen worden gewijd aan de landbouw.