CHAMLONG SRIMUANG; Kracht van de deugd

Gewoonlijk gaat hij gekleed in een morhom, een Thais boerenshirt en draagt hij sandalen gemaakt van oude autobanden. Hij leidt een Spartaans leven: slaapt op een houten vlonder van zijn woonhut, eet één maaltijd - vegetarisch - per dag, mediteert twee uur en ziet af van seks, drank en andere geneugten. Met zijn gemillimeterde haren zou Chamlong Srimuang (56) een monnik of een commando kunnen zijn, in feite is hij een beetje van beide en bovenal hèt huidige symbool van verzet tegen het Thaise militaire establishment. Zijn belangrijke rol in de huidige protestbeweging is door het leger erkend, Chamlong is gearresteerd.

Het leven van Chamlong Srimuang bestaat uit twee delen. Hij werd geboren in Bangkok in een arm boerengezin, maar wist door zijn gedisciplineerde karakter een plaats te krijgen aan de militaire academie Chulachomklao, de hoogste leerschool van het leger. De jonge Chamlong ergerde zijn leermeesters niet zelden met kritiek op wat hij zag als onrecht: corruptie, politieke willekeur, militaire bemoeienis met de samenleving.

Toch schikte hij zich lang in zijn lot als lid van de militaire kaste die het in het ogenschijnlijk democratische Thailand al tientallen jaren voor het zeggen heeft. Hij vocht in Vietnam en Laos tegen het communisme aan de zijde van de Verenigd Staten en kreeg daarvoor van het Amerikaanse leger een "diploma van perfectie'.

In 1979 begon de tweede fase in het leven van Chamlong, toen hij en zijn vrouw als herboren boeddhisten besloten zich te onderwerpen aan de acht strenge levensprincipes van de leer, waaraan alleen de monniken geacht worden zich te houden. Sindsdien leeft het echtpaar in de soberst denkbare omstandigheden. Chamlong zei in 1985 het leger vaarwel en besloot mee te doen aan de verkiezingen voor het burgemeesterschap van Bangkok. Tot verbazing van velen, maar niet van hemzelf, won hij. De burgemeester - ook wel gouverneur genoemd - zette de hoofdstad op zijn kop: bureaucratie en corruptie werden aangepakt, de straten schoongemaakt, investeringen gestimuleerd. De sterke groei van de Thaise economie de afgelopen jaren is niet louter de verdienste van Chamlong, maar hij leverde er zeker een belangrijke bijdrage aan.

Het bezorgde Chamlong een enorme populariteit in Bangkok, zijn herverkiezing in 1990 was verzekerd en zijn overstap dit jaar naar de landelijke politiek als leider van de Palang Darma (Kracht van de Deugd) was veelbelovend. Wanneer er directe verkiezingen voor de functie van premier waren gehouden, was Chamlong volgens waarnemers zeker gekozen. Maar de Thaise politieke carrousel werkt niet zo: op het platteland heersen de partijmachines met hun omkooppraktijken. De Palang Darma moest genoegen nemen met 41 van de 360 zetels. Na het aantreden van legerleider Suchinda als premier kreeg Thailand voor de zoveelste keer een semi-militair bewind.

Maar Chamlong zou geen goede boeddhist zijn als hij zich niet zou verzetten. Hij ging in hongerstaking en ontketende een massale beweging van vooral jonge, goed opgeleide Thais die met hem van mening zijn dat een economisch goed ontwikkeld land als Thailand een volwassen democratie en een eerlijke leider verdient. “Eerlijkheid is niet genoeg, de problemen zullen ook moeten worden opgelost”, zei hij in maart tegen een verslaggever van Time.

Een vrije Chamlong was een gevaar voor het leger, een gevangen Chamlong is dat evenzeer en zelfs een dode Chamlong zou niet ongevaarlijk zijn. Voorlopig zit hij vast, maar zijn positie is sterk. Executie is in het koninkrijk Thailand, met koning Bhumibol als heilig geweten, onwaarschijnlijk. Het Thaise leger is nog lang niet van Chamlong Srimuang verlost.