Landbouw in het aardedonker

Dankzij een nieuw ontwikkeld landbouwwerktuig kan de akker in de duisternis worden bewerkt. Dat geeft veel minder onkruid

Boeren die 's nachts hun akker bewerken, hoeven minder aan onkruidbestrijding te doen. Tot die voorzichtige conclusie komen de Landbouwuniversiteit Wageningen en het Instituut voor Mechanisatie, Arbeid en Gebouwen (Imag) van het ministerie van Landbouw na één jaar onderzoek naar het verband tussen de hoeveelheid onkruid en het tijdstip waarop de boer zijn land bewerkt. De proeven die het afgelopen jaar met behulp van een laser-gestuurd landbouwwerktuig in de Wieringermeer zijn gehouden, krijgen dit groeiseizoen een vervolg.

In 1990 publiceerde de Duitse professor K.M. Hartmann van het Botanisch Instituut van de universiteit van Erlangen/Neurenberg in het blad Naturwissenschaft de resultaten van onderzoek naar een vorm van onkruidbestrijding, waarbij gebruik gemaakt werd van fotobiologische eigenschappen van onkruidzaden. Deze methode gaat uit van de ervaring dat veel onkruiden pas tot ontkieming komen wanneer ze worden blootgesteld aan daglicht. Door dus in het nachtelijk donker de aarde te bewerken, zouden veel minder onkruiden tot "leven' worden gewekt. Op zijn beurt kan minder onkruid een reductie in het gebruik van verdelgingsmiddelen betekenen.

In het eerste jaar van Hartmanns onderzoek waren de resultaten verbluffend. De akker die 's nachts bewerkt was, raakte op slechts 2% van het oppervlak met onkruid bedekt; de akker die gewoon overdag bewerkt was op 80%.

De Vakgroep Vegetatiekunde, Plantenoecologie en Onkruidkunde van de Landbouwuniversiteit Wageningen en het Imag besloten naar aanleiding van Hartmanns publikatie een soortgelijk onderzoek uit te voeren.

""De keus viel op suikerbieten, omdat dit gewas zeer gevoelig is voor onkruidconcurrentie'', legt ir. H. Naber, universitair hoofddocent onkruidkunde uit. ""En wij hadden het juiste apparaat ervoor'', vult ir. R.P. van Zuydam van het Imag aan. Dat apparaat is een 12 meter brede tractor annex combinatie van landbouwwerktuigen die bovendien laser-gestuurd is: de Gantry. ""Daar hoeft dus geen bestuurder op te zitten die iets moet kunnen zien. Met de Gantry kan dus echt in het aardedonker worden gewerkt.''

In de Wieringermeer is drie hectare grond verdeeld in 16 veldjes die elk volgens een andere combinatie van varianten zijn bewerkt. Op de een is het zaaibed overdag bereid, ingezaaid en geschoffeld, op de ander is dit alles 's nachts, enzovoorts. Vervolgens heeft een student 9 weken lang op elk veldje het aantal onkruiden vastgesteld en uitgesplitst naar soort. Ten slotte heeft hij al het onkruid "geoogst' en de biomassa bepaald.

""Natuurlijk hebben we na één jaar nog te weinig gegevens om duidelijke conclusies te trekken'', aldus Naber. ""Zo is het zeer merkwaardig dat het onkruid het weligst tierde op de twee veldjes waar òf alles overdag òf alles 's nachts was gedaan.''

De combinatie die het minste onkruid opleverde, was die waarbij het zaaibed overdag was voorbereid en er in het donker was gezaaid, op de voet gevolgd door de methode waarbij deze combinatie precies omgekeerd was uitgevoerd.

""Dat klinkt vreemd en is nog niet goed te verklaren'', licht Naber toe. Meer oorzaken kunnen in het geding zijn. ""De kieming van zaden wordt niet alleen beïnvloed door daglicht, maar is ook afhankelijk van temperatuur en vochtigheid van de bodem. En of onkruid ook echt afsterft na het schoffelen, hangt samen met de temperatuur en vochtigheid van de lucht.''

Daarom zullen bij de volgende proefnemingen alle bewerkingen 's nachts worden uitgevoerd, dus onder de dezelfde omstandigheden. ""Met dit verschil dat we de behandelingen die we nu bij daglicht hebben gedaan, dan onder kunstlicht zullen uitvoeren. Verschillen in hoeveelheid onkruid die we dan constateren kunnen we zuiver toeschrijven aan de factor licht.''

Foto: De Gantry, een landbouwwerktuig waarmee in het donker gewerkt kan worden.

    • Wim van Wijk