Strijd Nagorny- Karabach feller ondanks bestand

TEHERAN/BAKOE, 9 MEI. De presidenten van de GOS-republieken Armenië en Azerbajdzjan hebben gisteren in Teheran samen met de Iraanse president Rafsanjani een bestand getekend. De gevechten namen echter in hevigheid toe.

Het bestand zou binnen een week een einde moeten maken aan de oorlog om de omstreden Armeense enclave Nagorny-Karabach. De Armeense president Levon Ter-Petrossian en de Azerbajdzjaanse interim-president Mamedov hebben bij hun tweedaagse topontmoeting in de Iraanse hoofdstad, na in totaal elf uur van onderhandelingen, het eerste bilaterale akkoord gesloten sinds de onafhankelijkheid van de twee voormalige Sovjet-republieken. Het voorziet in een Iraanse vredesmissie, die binnen een week zou moeten zorgen voor een staakt-het-vuren, oplossing van de geschillen volgens de regels van het internationale recht en van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE), opheffing van de wederzijdse economische embargo's, opheffing van de blokkades van wegen, terugkeer van de vluchtelingen en toezicht op het bestand door Iraanse en VN-troepen.

In het conflict om Nagorny-Karabach zijn sinds 1988 meer dan tweeduizend mensen om het leven gekomen. De bevolking van het gebied, dat binnen Azerbajdzjan ligt, is in meerderheid Armeens, maar werd in 1923 door Moskou bij Azerbajdzjan gevoegd.

Europese diplomatieke waarnemers in Teheran achten de ondertekening van het akkoord een groot politiek succes voor Iran, dat met Turkije wedijvert om een leidende rol in de regio.

Het Azerbajdzjaanse ministerie van defensie in Bakoe heeft gisteren reguliere Armeense troepen ervan beschuldigd een aanval te zijn begonnen tegen het Lachin-district, de smalle Azerbajdzjaanse strook land die Armenië scheidt van de enclave Nagorny-Karabach. Armenië zou op die manier een corridor willen creëren voor de bevoorrading van de enclave. Een aantal Azerbajdzjaanse dorpelingen is daarbij gedood.

Dezelfde bron meldt dat Armeense strijders in de nacht van donderdag op vrijdag een offensief zijn begonnen tegen Sjoesja, het Azerbajdzjaanse hoofdkwartier in Nagorny-Karabach, enkele kilometers ten zuiden van Stepanakert, de hoofdstad van de Armeense enclave. Daarbij zijn tientallen doden gevallen, ook onder de burgerbevolking. Volgens Azerbajdjaanse bronnen zijn drie Armeense tanks de stad binnengedrongen. Armeense troepen zouden de evacuatie van gewonden onmogelijk maken door de enige weg te blokkeren die Sjoesja met Azerbajdzjan verbindt.

Het Armeense ministerie van defensie verklaarde gisteren echter dat de Azeri de burgerbevolking van Sjoesja al lang hadden geëvacueerd. Het Armeense ministerie van binnenlandse zaken voegde daaraan toe dat ten minste twintig Armeense strijders zijn gedood bij het offensief in Sjoesja en dat de gevangenis en grote delen van de stad zijn ingenomen.

Radio Jerevan meldde gisteren vanuit de Armeense hoofdstad dat vrijdagochtend Armeense troepen ook Djanchasan hebben veroverd, een “bijzonder belangrijk strategisch punt” bij Sjoesja, waar vandaan de Azeri al een maand lang onafgebroken Stepanakert bombarderen. Bij beschietingen van Stepanakert vanuit Sjoesja zijn gisteren opnieuw doden gevallen. De Azeri zouden ook voor het eerst een straaljager hebben ingezet die zij van het voormalige Sovjet-leger zouden hebben gestolen.

De Armeense "Zelfverdedigingsraad voor Nagorny-Karabach' maakte gisteren bekend dat het offensief tegen Sjoesja noodzakelijk was om Stepanakert te redden voor de dreigende vernietiging. De situatie in de stad wordt "ondragelijk' genoemd als gevolg van de onafgebroken bombardementen, de onderbreking van de water- en elektriciteitsvoorziening, het gebrek aan brandstof en medicijnen en een dreigende hongersnood.

In de oorlog om Nagorny-Karabach spelen een aantal milities en zelfverdedigingsgroepen een rol die maar een losse band hebben met de regeringen in de twee Transkaukasische republieken. Bevelen vanuit Jerevan en Bakoe worden vaak niet opgevolgd. Mamedov heeft meteen met Rafsanjani gebeld toen hij op de hoogte werd gebracht van het Armeense offensief.

De CVSE-gezant Mario Rafaelli heeft gisteren wegens de gevechten een geplande reis naar Nagorny-Karabach voor onbepaalde tijd uitgesteld. (AFP, Reuter, AP)