Van de koude grond

Paradise. Regie: Mary Agnes Donoghue. Met: Melanie Griffith, Don Johnson, Elijah Wood, Thora Birch. Amsterdam, Tuschinski 6; Rotterdam, Cinerama 4; Den Haag, Metropole 5; Leiden, Lido 4; Apeldoorn, Tivoli 5; Leeuwarden, Club 5.

De Franse producent Jean-François Lepetit was een van de eersten die ermee begonnen: het overmaken en veramerikaniseren van Europese succesfilms. Trois hommes et un couffin werd Three Men and a Baby, een slappe remake, die uiteindelijk een veelvoud opbracht voor de oorspronkelijke producent dan de Engels ondertitelde versie van het origineel ooit zou kunnen behalen. Spoorloos en binnenkort Toto le héros ondergaan dezelfde behandeling, een flagrant bewijs van de ideeënarmoede in het huidige Hollywood. Heeft u nog meer aardige Franse films geproduceerd, zo moet de studiochef van Disney's Touchstone Pictures aan Lepetit gevraagd hebben. Jawel, Le grand chemin, waarin regisseur Jean-Loup Hubert zijn eigen jeugdherinneringen aan een onvrijwillig doorgebrachte zomervakantie bij een vreemd paar op het platteland verwerkte. De film was in 1987 een groot succes in Frankrijk, maar bracht het in Nederland niet verder dan een vertoning op het Cinekid-festival.

Een van de eigenaardigheden van die Amerikaanse remakes is dat ze aan de ene kant het originele scenario, met enkele aanpassingen aan de Amerikaanse omstandigheden, op de voet volgen, maar aan de andere kant het grootste deel van de oorspronkelijke zeggingskracht verliezen. Een gehucht van één straat in westelijk Frankrijk, treffend Le Grand Chemin geheten, is toch iets heel anders dan een dorp in de "wetlands' van South Carolina, dat met een afwijkend soort ironie Paradise gedoopt werd. De Franse titel duidt symbolisch op de ontwikkeling van een tienjarig jongetje, dat in enkele maanden een flink aantal stappen in de richting van volwassenheid zet. De Amerikaanse benaming is statisch en door de evidente signalen dat dit niet het paradijs op aarde is, tragisch.

De tijdelijke pleegouders in Le grand chemin, gespeeld door Richard Bohringer en Anémone, waren allereerst bizar en dan pas twistziek en neurotisch. Dat hun getroubleerde relatie veroorzaakt werd door het eerdere verlies van een kind, geeft hun karakter wel meer psychologische achtergrond, maar het is niet van wezenlijk belang. Paradise, geschreven en geregisseerd door de in die laatste hoedanigheid debuterende Mary Agnes Donoghue (met anoniem maakwerk als Beaches en Deceived op haar scenario-conto), speelt de troefkaart van het overleden kind in de derde akte uit als het scharnier van de vertelling. Nu begrijpt de toeschouwer ineens waarom de norse Don Johnson zo veel in het café zit en wat de kille afstandelijkheid van zijn vrouw Melanie Griffith veroorzaakt. Paradise is niet zozeer het verslag van een magische ontdekkingsreis van een kind naar het geheime rijk van de volwassenen, alswel een huwelijksdrama waargenomen door de ogen van een buitenstaander. Hoofdrolspelers Griffith en Johnson zijn zich er bovendien van bewust dat wij vast bij de kapper gelezen hebben dat ze zelf ook voor de tweede maal met elkaar getrouwd zijn. De autobiografische factor berust in de remake dus niet bij de ervaringen van het kind, maar bij de ijdel uitgespeelde communicatieproblemen van twee sterren.

Hoewel scenario en regie dus streven naar het ondergeschikt maken van de belevenissen van de eigenlijke hoofdfiguur op het hem vreemde platteland aan het verdriet van de volwassenen, maakt de vriendschap tussen de jongen en zijn tijdelijke buurmeisje toch de meeste indruk. Voor een belangrijk deel ligt dat aan de hartveroverende vertolking van laatstgenoemd personage door de innemende Thora Birch, zo'n ouwelijk meisje dat bang is voor niemand.

Die enkele betoverende momenten worden ondergesneeuwd door de overmaat aan sentimentaliteit, de kledderige muziek van David Newman en de poëzie van de koude grond. Echt tragisch is pas de handigheid van Hollywood als opkoper van talent, dat vervolgens vermalen wordt tot gemiddelde huishoudkwaliteit. De Poolse cameraman Jerzy Zielinski fotografeerde in 1979 het eigenzinnige en barokke Aria voor een atleet en reproduceert nu mooie plaatjes van het landschap. In de Canadese Sheila McCarthy, de levenslustige buurvrouw van Griffith en Johnson, valt nauwelijks meer de briljante hoofdrolspeelster uit I've Heard the Mermaids Singing te herkennen. En de charmante kleine film Le grand chemin werd de fletse draak Paradise.