Moeizame start Poolse beurs

"Nog is Polen niet verloren', luidt een strofe uit het Poolse volkslied. Ruim een jaar nadat de effectenbeurs van Warschau na meer dan een halve eeuw zijn deuren weer opende, putten beurshandelaren enige moed uit de leus. Het eerste jaar voor de Poolse beurs is nogal moeizaam en teleurstellend verlopen, maar er is hoop dat het binnenkort heel voorzichtig beter zal gaan.

De verwachting van de ongeveer twintig tot de beurshandel toegelaten leden over de beursomzetten is in 1991 op een teleurstelling uitgelopen. Maar weinig beleggers blijken de risico's van beleggen op de beurs aan te durven. Al zijn er een paar positieve koersuitschieters die beleggers tot tevredenheud stemmen, met het merendeel van de beursfondsen is het niet goed gegaan. Ook de omvang van de markt stelt de initiatiefnemers teleur. Een jaar geleden startte de handel met vijf beursfondsen, op dit moment staan negen ondernemingen op de Poolse beurs genoteerd. Volgens voorzitter Wieslaw Rozlucki streeft de "Warsaw Stock Exchange' naar twintig fondsen aan het eind van dit jaar. Of dat lukt is sterk afhankelijk van de gang van zaken bij het Poolse ministerie dat zich bezig houdt met de privatisering van staatsbedrijven.

Poolse beleggers houden zich vooralsnog zeer afzijdig. Hun terughoudendheid is terug te vinden in de koersontwikkeling van de meeste in Warschau verhandelde aandelen. De WIG-index - vorig jaar in april ingesteld op 100 - bereikte krap een jaar later een dieptepunt van 79,8 en staat momenteel even daarboven, op ongeveer 80.

De Warsaw Stock Exchange - gevestigd in het vroegere hoofdkwartier van de Poolse communistische partij - is twee dagen per week open, op dinsdag en donderdag. De afgelopen weken werd gemiddeld een omzet van nauwelijks 40 miljard zloty (5,6 miljoen gulden) per week geboekt. Het noteringsysteem is naar Frans model en functioneert zo dat er in elk fonds op iedere beursdag één koers wordt vastgesteld waartegen alle transacties worden afgerekend.

Onder de twaalf beursgenoteerde fondsen zijn enkele zondagskinderen met een opmerkelijke staat van dienst. Bouwconcern Exbud is de ster van de Poolse beurs. De aandelen van deze bouwonderneming werden een jaar geleden op een eerste koers van 149.000 zloty verhandeld en verwisselde vorige week voor 445.000 zloty (61 gulden) van eigenaar, een stijging van bijna 200 procent. De aandelenkoers van de in juli voor de eerste keer verhandelde bierbrouwerij Zywiec is sinds de introductie meer dan 100 procent gestegen. Daar tegenover staat dat de koersen van zes andere beursfondsen na een jaar nog onder de introductieprijs liggen en dus op verlies staan.

De winstpotentie van de meeste Poolse bedrijven wordt sterk beknot door concurrentie vanuit het Westen en door het verloren gaan van de traditionele markten als gevolg van de ineenstorting van de handelsorganisatie van het voormalige Oostblok, de Comecon. De Poolse consument is, nadat de economische hervorming 2½ jaar geleden zijn intrede deed en de grenzen voor Westerse ondernemingen en goederen open gingen, in snel tempo in de ban geraakt van artikelen van Westerse herkomst die snel zeer gewild raakten. Slimme Poolse fabrikanten haakten hierop in door hun produkten in engelstalige omhulsels te verpakken om de Poolse origine te verbergen. Die kooprage is inmiddels enigszins geluwd. Er valt nu een ommekeer te constateren. Een toenemend aantal consumenten is zich bewust geworden van het nationale belang en hangt nu zoveel mogelijk de slogan "Koop Pools' aan.

Een opsteker voor de beursautoriteiten is de op handen zijnde beursintroductie van staatsobligaties. De verwachting is dat de Poolse staat daarmee vele spaarders als beleggers naar de beurs zal trekken. Dit schept de mogelijkheid om hen vertrouwd te maken met de andere beleggingsmogelijkheden die daar ter beschikking staan. In een land dat zoveel jaren verstoken is geweest van "kapitalistische' instellingen en dat nog jaren de economische broekriem strak zal moeten aanhalen, is het voor de bevolking nog even wennen voordat zij zich aan de onzekerheden van de aandelenbeurs overgeeft. Voordat de Polen hun spaargeld massaal naar de beurs laten stromen, zijn daar door eerdere beleggers geboekte successen van groot belang. Polen is een land waar het beleggingscircuit nu nog in de kinderschoenen staat, maar met 40 miljoen inwoners beschikt het land over een groot potentieel. Als de beurshandel eenmaal is ontdekt als een methode om geld productief te maken, dan is de verwachting dat beleggen snel in populariteit zal stijgen.

En er is hoop dat de economische toestand in Polen op redelijk korte termijn zal verbeteren. Hoewel berichten uit Centraal Europa gewag maken van stagnatie en immense problemen, zijn er hier en daar zwakke lichtpuntjes. Het Poolse bureau voor de statistiek maakte eerder deze week bekend dat de industriële produktie is toegenomen, de werkloosheid kleiner is geworden en dat het tekort op de begroting kleiner is uitgevallen dan was verwacht. Eind maart was de industriële produktie 2,5 procent groter dan eind februari. Ten opzichte van eind december werd er eind vorige maand tien procent meer geproduceerd. Niettemin ligt het huidige peil 13,9 procent onder dat van eind maart 1990.

Het aantal werklozen daalde volgens de gepubliceerde cijfers van februari op maart van ruim 2,26 miljoen tot bijna 2,24 miljoen en daalde daarmee 0,3 procent tot 12,2 procent van de beroepsbevolking. Dit is weliswaar 25.000 lager dan een maand eerder werd gemeld, maar dat is misleidend omdat door een recente wijziging in de werkloosheidswet een groot aantal mensen nu buiten deze voorziening valt en niet meer als werkloos wordt meegeteld. Kortgeleden werd bekend dat het tekort op de begroting over de eerste drie maanden ruim 40 procent kleiner was dan geraamd en dat de consumentenprijzen in maart twee procent zijn gestegen ten opzichte van de maand ervoor. In de twaalf maanden tot en met maart bedroeg de prijsstijging ruim 38 procent, in de twaalf maanden tot en met februari was dat nog 40.