Miljardair stort zich in de race om het Witte Huis

De Texaan Ross Perot heeft 100 miljoen dollar uitgetrokken om als onafhankelijke kandidaat te strijden voor het Amerikaanse presidentschap. De media zijn dol op deze "populist'. In sommige peilingen scoort hij hoger dan Clinton.

WASHINGTON, 30 APRIL. Als kiezers hun geloof in de politiek verliezen, roepen ze om een sterke man. En dit jaar biedt die zich aan de Amerikaanse kiezers aan in de persoon van een 61-jarige self made miljardair uit Texas onder de naam Ross Perot. Deze korte, kordate man heeft zich tot de kandidatuur bereid verklaard op voorwaarde dat de kiezers hem vragen. En hij laat niets aan het toeval over, want vrijwilligers werven aan telefoons in zijn kantoor supporters, zodat hij in bijna alle deelstaten op het stembiljet komt. Hij betaalt de kosten uit eigen zak. Hij heeft er 100 miljoen dollar voor over. Maar om geld gaat het niet, want “als ik deze baan doe, dan zal het zijn omdat het Amerikaanse volk mij in deze baan duwt”, zegt hij.

In dit politieke duister van een eventuele kandidatuur geniet Perot grote belangstelling van de media. Hij verschijnt graag op de televisie. Afgelopen zondag zat hij zelfs tegenover de bewonderde televisie-interviewer, David Frost. De kranten schrijven kritisch over hem maar de televisie is verliefd op deze schilderachtige figuur. Hij galoppeert met een grote hoed op een zwart raspaard door het beeld of vertelt aan eerbiedige televisiereporters hoe hij de problemen van het land zal kunnen oplossen. Het heeft ook te maken met een typisch Amerikaans mediaritueel om eerst een kandidaat te prijzen en vervolgens af te breken. Zo blijft de spanning erin.

In sommige opiniepeilingen scoort Perot al hoger dan de Democratische presidentskandidaat Bill Clinton. Alleen hebben de kiezers geen idee waar Perot voor staat. Maar juist die totale onbekendheid maakt hem zo beminnelijk. Hij is de onbedorven cowboy met de witte hoed. Corrupt kan hij niet zijn, want hij heeft geen campagnegeld nodig van belangengroepen. Iemand die zelf meer dan een miljard heeft verdient, moet ook weten hoe hij het land rijk kan maken. Vandaar dat de media hem een “echte populist” noemen.

Perot heeft zijn faam mede te danken aan de eenvoud van zijn ideeën. Het grootste probleem vindt hij het begrotingstekort. En dat wil hij oplossen door de belastingdienst efficiënter te laten werken. Dat zou al 100 miljard dollar per jaar schelen! Bovendien kan er 100 miljard worden bespaard door een eind te maken aan de eeuwige verkwisting door de overheid. Verder moeten rijke mensen meer belasting betalen. Het minst populair is zijn idee om op de AOW te korten voor mensen met goede pensioenen. Maar het beste kan het overheidstekort worden bestreden door het “reïndustrialiseren van Amerika”.

Perot heeft verder nog niet zoveel gezegd, niet over armoede, niet over minderheden en niet over ziektekostenverzekering. Hij is wel voor abortus. En wat hij tegen drugs gaat doen “zal niet mals zijn”, voorspelt hij. In Texas wilde hij de afluistermogelijkheden van de politie vergroten en hij werd zelfs ooit in een interview geciteerd met de opmerking dat hij bepaalde wijken van minderheden wilde laten omsingelen en doorzoeken.

Slechts weinig politieke commentatoren geloven in zijn overwinning, maar hij kan de uitkomst beïnvloeden. Zijn populariteitsscore van tegen de 30 procent is in dit stadium van de verkiezingen zelden vertoond bij onafhankelijke kandidaten. Nu lokt hij vooral de veranderingsgezinde supporters van Clinton weg. Een flinke vent uit Texas is weer eens wat anders. De Republikeinen hebben niets dan lof voor hem. “Het is een heel indrukwekkende kandidaat”, zei Republikein Newt Gingrich, de conservatieve ideoloog in het Huis van Afgevaardigden. “Als Ross Perot vooruitgang blijft boeken, dan zou hij wel onze voornaamste tegenstander kunnen zijn dit najaar”, zei vice-president Dan Quayle hoopvol. Dit is een wensdroom, want in het najaar, als Perot bekender is onder de kiezers, zouden de potentiële Clinton-aanhangers wel eens kunnen afvallen. Aan Clinton maakt Perot overigens nauwelijks een woord vuil; hij is gebeten op Bush. Het betekent dat de toch al niet zo sterke president dit najaar een dubbele portie politieke aanvallen krijgt te verduren, waarbij een van de aanvallers onbeperkt geld heeft om tijd op de televisie te kopen. Het verkiezingsdebat zal er aan levendigheid door winnen.

Perot is Bush gaan haten, omdat die als vice-president naar zijn zin te weinig had meegewerkt aan de opsporing van achtergebleven Amerikaanse soldaten in Vietnam. Een kleine groep van voornamelijk familieleden van Vietnam-strijders denkt dat de regering in Hanoi nog steeds Amerikaanse soldaten vasthoudt. Perot had energie geld in het vraagstuk gestort, volgens hem op verzoek van minister van buitenlandse zaken, Shultz. Shultz was het daar niet mee eens.

Perot heeft wel vaker “geholpen” bij politieke vraagstukken. In 1979 stond hij president Carter bij in de gijzeling in Teheran. Een door hem betaald paramilitair team bevrijdde twee van zijn eigen mensen, die gevangen zaten. In 1986 betaalde hij een onsuccesvolle poging van de Iran-contra-medewerker van het Witte Huis, Oliver North, om Amerikaanse gijzelaars uit Libanon vrij te kopen.

Perot is echt als arme krantejongen in het plaatsje Texarkana begonnen. Na vier jaar als marine-officier werd hij verkoper voor IBM-kantoormachines en haalde hij zijn eerste fortuintje binnen. In 1962 begon hij zijn eigen bedrijfje, Electronic Data Systems, net toen er een nieuw soort ziekenfonds voor gepensioneerden en groepen armen in het leven werd geroepen. Perot mocht met zijn computers de administratie voor Texas, Californië en andere deelstaten ter hand nemen en zo werd hij miljardair. In 1984 verkocht hij zijn zaak aan General Motors en werd hij commissaris. Na een gevecht met de bureaucratie van de autogigant stapte hij uit met een handdruk van GM van 700 miljoen dollar. Hij heeft nu zijn eigen bedrijf, Perot Systems, en de administratie van het ziekenfonds van Texas is al weer in zijn handen. Daarvoor had hij flink gelobbied.

Als miljardair is hij ook een van die belangengroepen, waar hij tegen pleegt uit te varen. De familie Perot geeft veel geld aan politieke campagnes en heeft in Washington een leger advocaten in dienst. Een transportvliegveld in de buurt van Perots bedrijf kreeg 46 miljoen dollar subsidie. Nu ligt er een verzoek om 120 miljoen dollar federaal geld om het vliegveld uit te breiden. De voormalige Democratische Congresleider Jim Wright, die wegens onethisch gedrag ontslag moest nemen, heeft ook Perot geholpen met Washingtonse klusjes. Daar komt zelfs een populist niet onderuit.