COC zoekt nieuw contact met gay-scene; "Belangenstrijd voor homoseksuelen is nog lang niet ten einde'

AMSTERDAM, 30 APRIL. Op zoek naar het verloren contact met de gay-scene. Dat is, kort samengevat, de achtergrond van de grondige facelift die de Nederlandse vereniging voor integratie van homoseksualiteit COC ondergaat. “We zijn in de loop der jaren wat vervreemd van elkaar geraakt”, meent COC-voorzitter C. van Wijk.

Het COC startte deze maand een ledenwerfactie die de vereniging nieuw leven in moet blazen. Binnen de eigen gelederen timmert de vereniging al enkele maanden aan de weg. Een aantal nieuwe initiatieven moet de vereniging weer aantrekkelijk maken, zoals samenwerking met de homohoreca, een condoomcampagne en een gerichtere dienstverlening.

Het beeld dat in het afgelopen decennium van het COC was ontstaan moet worden verdreven. Dat werd vooral bepaald door hoog oplopende discussies in een aantal afdelingen tussen de vrouwengroepen en het mannelijke deel van de vereniging. Daarbij stond vooral een eerlijke verdeling centraal. Van het geld en het bestuur tot en met de spreektijd op vergaderingen - van lesbische zijde werd het evenredigheidsbeginsel scherp in de gaten gehouden.

“Je kop ging er af als je niet recht in de leer was”, aldus Cees Van Wijk, “Homo's volgens artikel 31”. De voorzitter, een gesoigneerde verschijning van middelbare leeftijd, plukt een pluisje van zijn blazer. Zelfs zijn taalgebruik ontsnapte niet aan verhit debat. De vereniging was er niet voor homo's, zo kreeg de voorzitter te verstaan, maar voor “lesbische vrouwen en homoseksuele mannen”.

Op statistische gronden kan de vereniging rekenen op een potentiële achterban van vele honderdduizenden. Het aantal leden bedroeg eind vorig jaar een kleine achtduizend. Volgens Van Wijk komt dit omdat veel jongeren het COC alleen als opstapje naar de homocultuur gebruiken. “Die moeten we terugpakken”, zegt Van Wijk, “Tienduizenden mensen hebben in de loop der jaren toch een leuke tijd gehad op het COC?”.

Een van de doelgroepen vormen de ouderen. Een deel van de geëmancipeerde homopopulatie begint langzaam op leeftijd te raken. In tegenstelling tot hun leeftijdgenoten van heterozijde is voor homoparen nog weinig geregeld wat betreft de opvang in verzorgingstehuizen. Een groeimarkt, zo realiseert men zich binnen het COC. Van Wijk: “Er wordt al gezocht naar huizen. Ik sluit niet uit dat we de komende jaren kunnen beginnen met een verzorgingstehuis op homoseksuele grondslag.”

Een van de redenen van de ledenwerfactie is het stopzetten van subsidie aan het COC, zo geven Van Wijk en campagneleidster L. Garritsen ruiterlijk toe. Dit jaar moet de vereniging het met 165.000 gulden minder doen. Door een interne campagne die vorig jaar oktober begon is het aantal leden inmiddels met een duizend toegenomen. Met een publiciteitscampagne die deze maand van start gaat moet het ledental in de zomer uiteindelijk rond de dertienduizend liggen.

Dat het COC met de voortgeschreden emancipatie een soortgelijk lot is beschoren als de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) berust volgens de voorzitter op een misverstand. De NVSH, ooit de organisatie voor de seksuele bevrijding van Nederland, schrompelde ineen van 225.000 leden in de hoogtijdagen tot een schamele vijfduizend nu. “De belangenstrijd voor homoseksuelen is nog lang niet ten einde”, meent Van Wijk. Buiten de grote steden is er van acceptatie vaak nog lang geen sprake, maar ook op het gebied van het erfrecht, adoptie en ouderschap is vaak nog sprake van discriminerende regelgeving.

Deze maand loopt een door het COC gesteund proefproces tegen een pensioenfonds dat weigert de opgebouwde rechten over te dragen aan een homoseksuele partner. Verder hoopt het COC een rechterlijke uitspraak te ontlokken over de toewijzing van kinderen in een lesbische verhouding in het geval van het overlijden van de moeder.

In de poging wat meer aan de weg te timmeren gaat het COC een nauwere samenwerking met het eens zo verguisde commerciële circuit niet uit de weg. De vereniging is erin geslaagd bars en disco's over te halen tot de verkoop van condooms aan de tap. Dat was enkele jaren geleden nog ondenkbaar. “Je hoort het steeds vaker: mag ik twee bier en een condoom”, constateert voorzitter Van Wijk tevreden. Niettemin stuit de condoomcampagne intern soms nog op weerstand. Van Wijk vat de bezwaren samen. “Neuken is onveilig. Het mag niet. En dus verkopen we ook geen condooms. Ongeveer de redenering van de paus.”

Ook de activiteiten met betrekking tot de ziekte aids - binnen het COC altijd een gevoelig punt - zullen weer wat duidelijker naar voren moeten komen. Hoewel het COC aan de wieg stond van instellingen als het Aidsfonds en de HIV-vereniging, werd altijd bewust enige afstand gehouden uit angst dat aids automatisch en uitsluitend met homoseksualiteit werd geassocieerd. “Ik denk dat de instanties voor aidspreventie in Nederland en de grootste homo-organisatie weer iets naar elkaar toe moeten groeien”, zegt Van Wijk. “Tachtig procent van de aidsgevallen zijn nu eenmaal homoseksuele mannen.”

Ook het twintig jaar oude clubblad SEK onstnapt niet aan de vernieuwingsdrift. Het blad, enkele jaren geleden nog het podium van een felle stammenstrijd tussen het lesbische deel van de redactie en de mannelijke collega's, zal worden vervangen. Een nieuw, professioneler opgezet blad zal begin volgende maand verschijnen. De naam van het periodiek wordt nog angstvallig geheimgehouden - het bestuur heeft weinig behoefte aan uitgebreide discussies met de achterban - maar de redactionele toon zal die van de HP/De Tijd zijn, aldus Van Wijk.