TGA: opheffing dreigt door inkomstennorm; Culturele plannen A'dam kosten zestig miljoen

AMSTERDAM, 29 APRIL. Amsterdam wil de komende jaren drie nieuwe culturele projecten opzetten, die een investering van zestig miljoen gulden vergen. Eerste prioriteit krijgt de uitbreiding van het Stedelijk Museum. Daarnaast moet er een nieuw Centrum voor Moderne Muziek komen en een nieuw gebouw als vast onderkomen voor de Toneelgroep Amsterdam, die nu nog de Stadsschouwburg bespeelt.

Dat staat in het concept Amsterdams Kunstenplan 1993-1996 dat wethouder E. Bakker van cultuur, educatie, jeugdzaken en bestuurlijke betrekkingen gisteren heeft gepresenteerd. Volgens dat plan moeten het Nationale Ballet, Toneelgroep Amsterdam, het Koninklijk Theater Carré bv en de nv Concertgebouw samen in de periode 1993-1996 een bedrag van bijna anderhalf miljoen gulden inleveren. De raadscommissie voor cultuur bespreekt het plan op 20 mei. De gemeenteraad beslist begin juli.

Bij de kunstinstellingen in de hoofdstad wordt volgens het plan in totaal 4,5 miljoen gulden verschoven van de ene kunstinstelling naar de andere. Dat is vier procent van de huidige cultuurbegroting van 110 miljoen gulden. Het gaat, aldus wethouder Bakker, om “herschikkingen”; het totale budget blijft gelijk. Extra geld gaat naar onder meer kleinere kunstinstellingen, de danssector (vijf ton), de Nieuwe Kerk en het Rembrandthuis. Ook de amateurkunst (het Amsterdams Promenadeorkest) krijgt een extra injectie.

Bakker zei de bezuinigingen bij de Concertgebouw nv (1,5 ton) en Carré bv (2,5 ton) te betreuren. “Wij realiseren ons dat we daarmee goed beleid afstraffen, maar we zagen dat er wat te halen viel en dat hebben we ook gedaan,” aldus de wethouder. Amsterdam wijst de plannen van minister d'Ancona om op het Koninklijk Concertgebouworkest te bezuinigen, met kracht van de hand. “Wij zijn van plan daarover letterlijk en figuurlijk op de trommel te gaan slaan in Den Haag,” zei Bakker. “Het gaat niet aan te bezuinigen op een toporkest waarvan de salarissen internationaal gezien al ver beneden het normale niveau liggen.”

Het Nationale Ballet (HNB) moet volgens het voorstel 6,5 ton bezuinigen. De totale subsidie van rijk en gemeente bedraagt 14 miljoen gulden. De hoofdstad draagt 8,5 miljoen gulden bij. De voorgestelde korting is volgens de notitie “een forse ingreep”, die verband houdt met de inkomstenverhogende maatregel die minister d'Ancona maandag bekend maakte. Die maatregel houdt in dat podiumkunstengezelschappen voor twintig procent aan eigen inkomsten moeten binnenhalen. De bezuinigingen bij het balletgezelschap zijn volgens de notitie nodig, mede omdat het rijk heeft afgezien van een korting van acht ton, zoals de Raad voor de Kunst had voorgesteld.

De inkomstenverhogende maatregel van de minister heeft ook gevolgen voor Toneelgroep Amsterdam (TGA). In totaal moet dit toneelgezelschap bijna zeven ton bezuinigen, waarbij ruim vier ton van de gemeente moet komen. Ook deze ingreep noemt de wethouder “fors”. De totale subsidie van rijk en stadsbestuur bedraagt tien miljoen gulden. Eerder deze week maakte zakelijk leider G. Korthals Altes bekend dat uitvoering van de maatregel opheffing van het toneelgezelschap zou kunnen betekenen.

Wat betreft de nieuwe accomodatie voor de TGA volgen B en W twee eerder uitgebrachte adviezen, waarin is gepleit voor de bouw van een "Nieuw Theater' met in ieder geval één grote, flexibel bespeelbare zaal en met TGA als exploitant en hoofdbespeler. Een eventuele lokatie aan de IJ-oever moet nog nader worden bestudeerd en is mede afhankelijk van het tijdschema van het IJ-oeverproject. Op dit moment spreken B en W voorkeur uit voor de directe omgeving van het Leidseplein, waar ook de Stadsschouwburg is gevestigd, zodat de theaterfunctie van deze omgeving kan worden versterkt.

Het Centrum voor Nieuwe Muziek zal niet alleen een “nieuwe grotere IJsbreker” moeten zijn, maar een samenbundeling van instellingen, ensembles en activiteiten op het gebied van moderne muziek. De uitbreiding van het Stedelijk Museum is al in een eerste fase: er is geld vrijgemaakt om vier schetsontwerpen te laten maken. Omdat de kosten van de nieuwe projecten te hoog zijn om binnen de gemeentebegroting te worden opgevangen, zullen zij moeten worden gerealiseerd door een publiek-private samenwerking tussen overheid, kunstinstellingen en derden, aldus de nota.

Het activiteitencentrum Paradiso moet volgens het concept-plan drastisch reorganiseren. De programmering moet zich meer concentreren op muziek. De gemeente zegt verder alle medewerking te willen verlenen aan de totstandkoming van een muziekhal voor grotere popconcerten met een capaciteit van maximaal vijfduizend bezoekers. De gemeente is daarover in overleg met het impresariaat Mojo Concerts, dat het initiatief tot zo'n hal heeft genomen.