Kabinet vraagt sociale partners matiging lonen

DEN HAAG, 28 APRIL. Het kabinet Lubbers/Kok wil dat de lonen volgend jaar gematigd worden. Een mogelijkheid daarvoor is bij de loonontwikkeling volstaan met het compenseren van de prijsstijgingen.

Dit blijkt uit de brief die premier Lubbers, minister Kok (financiën) en minister De Vries (sociale zaken) afgelopen nacht naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Het kabinet wil werkgevers en werknemers uitnodigen voor overleg over het sociaal-economische beleid. Het noemt in de brief BTW-verlaging met het oog op inflatiebestrijding en koopkrachtbescherming van groot belang. Het kabinet hoopt dat sociale partners daartegenover loonmatiging zullen stellen. “Tenslotte is loonmatiging zoals in de jaren tachtig is gebleken het meest effectieve instrument om de verhouding tussen het aantal werkenden en niet-werkenden te verbeteren”, schrijven de drie ministers.

Het kabinet houdt voor volgend jaar rekening met een gemiddelde prijsstijging van 3,5 procent. Het gaat ervan uit dat de stijging van de inkomens van de ambtenaren, in de gezondheidszorg en bij andere gesubsidieerde instelling tot dit niveau beperkt zal blijven.

Het kabinet heeft in principe besloten de uitkeringen te ontkoppelen voorzover de loonstijgingen de twee procent te boven gaan. Ook de inflatiecorrectie in de belastingschijven wordt tot twee procent beperkt. Daar staat tegenover dat de belastingvrije voet - het deel van het inkomen waarover geen belasting hoeft te worden betaald - met 230 gulden wordt verhoogd. De verlaging van de WAO-premie, die 1 januari 1993 zou ingaan, wordt vervroegd tot 1 juli 1992.

Het inkomensbeeld dat deze maatregelen tot gevolg hebben geeft volgens het kabinet aan dat laagstbetaalden (uitkeringstrekkers zonder kinderen, werknemers met het minimumloon) er zo'n één procent in koopkracht op achteruitgaan en de hogere inkomens één en een kwart procent vooruit. Het kabinet beraadt zich deze zomer op maatregelen om dit beeld ten gunste van de laagstbetaalden bij te stellen. Mogelijkheden die het kabinet noemt zijn het verder verhogen van de belastingvrije voet en een verlaging van sociale premies.

Het kabinet geeft in de brief aan dat het nog geen financiering heeft gevonden voor de verlaging van de BTW met één procentpunt. Het hoopt het geld in ieder geval gedeeltelijk in de sociale zekerheid te vinden. Het wil komen tot “een betere uitvoering van de sociale zekerheid en van de bestrijding van fraude in de sociale zekerheid”.

Volgens PvdA-fractieleider Wöltgens stemt het feit dat het kabinet “niet zal berusten” in een beeld waarbij de koopkracht voor de minima met een procent daalt, tot tevredenheid. CDA-fractieleider Brinkman volstond met de constatering dat zijn fractie vrijdag reeds steun heeft gegeven aan de uitleg van het kabinetsstandpunt zoals premier Lubbers die op zijn persconferentie heeft verwoord.

Volgens VVD-leider Bolkestein zijn de conflicten in het kabinet nog niet opgelost. “Er is een stuk behang over de scheur in de muur geplakt, maar die scheur zit er nog steeds.”