Fraai portret van 5000 jaar oude ijsmummie

De ruim 5000 jaar oude ijsmummie van een man uit de late Steentijd, eind vorig jaar gevonden in de Tiroler Alpen, is nu al onderwerp van een 50 minuten lange documentaire. De nieuwste (nog te herhalen) aflevering van het onvolprezen BBC 2 programma Horizon is gewijd aan deze mysterieuze reiziger, zijn herkomst en de interdisciplinaire studie van zijn resten.

Het programma begint met een verslag van de ontdekking en de berging. De beelden daarvan (afkomstig van een lokaal tv-station dat meteen ter plekke was) zijn bijna te pijnlijk om aan te zien. Het belang van de vondst was op dat moment niet duidelijk en het lijk werd door leken met pikhouwelen uit het ijs gehakt. Het is nog een wonder dat de "archeologische vondst van de eeuw' zo betrekkelijk intact uit dit geweld te voorschijn is gekomen.

Vervolgens besteedt Horizon ruim aandacht aan het inmiddels op gang gekomen onderzoek. Opmerkelijk zijn vooral twee recente ontdekkingen. Op grond van de bronzen kling van de bijl die de man bij zich droeg, meenden archeologen aanvankelijk stellig dat hij stamde uit de vroege Bronstijd en dus zo'n 4000 jaar oud was. Maar uit metallurgisch onderzoek in Duitsland blijkt dat de kling helemaal niet uit brons bestaat, maar uit koper! Bovendien heeft C-14 datering uitgewezen dat de man circa 5300 jaar oud is. Dat is niet alleen 1300 jaar ouder dan aanvankelijk geschat, maar ook 500 jaar ouder dan in januari abusievelijk gemeld door botanici uit Innsbruck, die C-14 datering hadden laten doen op plantaardige resten. Het raadsel is dus compleet: de man is omringd met voorwerpen typerend voor de vroege Bronstijd, droeg een bijl van koper maar dateert uit de late Steentijd.

Wat het programma extra spannend maakt is dat de makers aanwezig zijn op het moment dat uitslagen van het C-14 ouderdomsonderzoek en de metallurgische analyse binnenkomen. Boeiend is ook het eind van de documentaire, wanneer er wordt gespeculeerd over 's mans herkomst. In de late Steentijd waarin hij leefde, waren er zowel ten noorden als ten zuiden van de Alpen menselijke nederzettingen. Mogelijk, zo speculeert Horizon, reisde hij tussen twee cultuurcentra heen en weer, waarbij hij in de herfst op 3200 meter werd overvallen door een sneeuwstorm, onderkoeld raakte, stierf, mummificeerde, ondergesneeuwd raakte en invroor. Om vervolgens 5300 jaar lang te blijven liggen.

Staand ei (2)