Zuidafrikaanse minister van financiën "uitgeput'; Du Plessis afgetreden

JOHANNESBURG, 27 april. De Zuidafrikaanse minister van financiën, Barend du Plessis, is dit weekeinde onverwacht afgetreden. In een verklaring noemde hij als oorzaak “uitputting”. President De Klerk heeft het ontslag van zijn belangrijkste minister aanvaard en zal deze week een opvolger benoemen.

Du Plessis was behalve minister ook leider van de Nationale Partij in Transvaal en onderhandelaar namens de regering in de Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika (Codesa). Twee weken geleden werd hij met uitputtingsverschijnselen in een ziekenhuis in Kaapstad opgenomen. Tijdens zijn ziekte hebben “bezinning, zelfonderzoek en nadenken over de toekomst” hem doen besluiten uit de politiek te stappen.

Du Plessis (52) was acht jaar minister van financiën, nadat hij eerder staatssecretaris van buitenlandse zaken en minister van onderwijs was. Hij verloor de strijd in de NP-fractie om de opvolging van P.W. Botha in 1989 met acht stemmen verschil van de huidige president F.W. De Klerk. Du Plessis werd toen gezien als de “verligte” kandidaat voor het presidentschap, terwijl De Klerk de steun had van het conservatieve deel van de partij.

Als minister van financiën maakte hij de crisis van de jaren tachtig mee, toen Zuid-Afrika onder steeds grotere internationale druk kwam te staan. Het land kon geen internationale leningen meer krijgen en moest de staatsschuld versneld afbetalen. Dat lukte De Plessis door controle van deviezenhandel en een strak monetair beleid. Het ging vooral ten koste van de economische groei, die de afgelopen jaren maar niet of nauwelijks bestond. De inflatie steeg naar zestien procent. De Zuidafrikaans munt, de rand, daalde sterk in waarde.

De kritiek uit de financiële wereld is dat Du Plessis het overheidstekort te veel heeft doen oplopen. Het steeg onder zijn beheer van 30 miljard rand naar 120 miljard rand, vooral door hogere sociale- en onderwijsuitgaven. Het ANC en de vakbonden verweten hem starheid bij de introductie van BTW vorig jaar. De minister weigerde toen de eerste levensbehoeften en medische voorzieningen uit te sluiten van BTW-heffing.

In zijn verklaring betuigde Du Plessis zijn steun aan de hervormingspolitiek van president De Klerk. Andere politieke partijen gissen naar mogelijke politieke redenen voor zijn vertrek. De leider van de Democratische Partij, Zach de Beer, zei te vrezen dat liberale elementen in de NP weinig vertrouwen meer hebben in de harde opstelling van de regering tijdens de onderhandelingen over machtsdeling met het ANC en andere partijen.