Staatsoliebedrijf is schuldig aan ontploffing Guadalajara

MEXICO-STAD, 27 APRIL. De reeks gasontploffingen in de riolering van de Mexicaanse stad Guadalajara, waarbij vorige week ten minste 200 mensen om het leven kwamen, is te wijten aan een lekkage in een opslagtank met benzine van de Mexicaanse staatsoliemaatschappij Petróleos de México (Pemex). Dat is de uitkomst van het officiële onderzoek naar de ontploffing.

Volgens de federale procureur, Ignacio Morales Lechuga, wisten vier hoge Pemex-functionarissen, de burgemeester, de vice-burgemeester en een aantal lagere ambtenaren van de gemeente Guadalajara ten minste twintig uur van tevoren dat de gevaarlijke lekkage bestond. Volgens Morales dienen zij vervolgd te worden wegens doodslag, omdat zij geweigerd hebben de bevolking van de wijk Reforma te evacueren.

Uit het rapport blijkt nu wat velen in en buiten Guadalajara van het begin af aan wisten of vermoedden: niet hexaandamp, maar benzine was de oorzaak van de ontploffing, en die was niet afkomstig van het spijsoliebedrijfje La Central, maar van de staatsoliemaatschappij Pemex. Volgens het rapport heeft lekkage in een opslagtank van de Pemex-fabriek La Nogalera ertoe geleid dat grote hoeveelheden benzine in de riolering onder de wijk Reforma zijn gestroomd. Omwonenden hadden al dagenlang geklaagd over een doordringende benzinelucht.

De burgemeester, Enrique Dau Flores, is inmiddels afgetreden. Enige uren na het bekend worden van Morales' rapport heeft Pemex bekend gemaakt dat het een bedrag van ruim zestig miljoen gulden beschikbaar stelt om het getroffen gebied te herbouwen en “voor het vergroten van eigen veiligheidsprocedures”.

De federale procureur zelf kan geen strafvervolging tegen de twaalf in het rapport met naam en functie genoemde personen instellen. Die taak is aan een federale rechter, indien deze de bewijslast tegen de twaalf overtuigend genoeg acht. Maar als het aan Morales ligt, zal de aanklacht luiden: doodslag, schade aan gebouwen en goederen, aan het milieu en aan de openbare infrastructuur. Door de explosie in de riolering onder een gebied dat twintig huizenblokken omvat, is elf kilometer straat veranderd in een diepe geul en zijn honderden huizen verwoest.

In het rapport, noch tijdens de persconferentie waarop Morales zijn document presenteerde, is de naam van gouverneur Guillermo Cosio Vidaurri naar voren gekomen. De hoogste gezagsdrager van de staat Jalisco (waarvan Guadalajara de hoofdstad is) wist de avond voor de ramp al van de benzinedamp, maar deed niets. De dag na de ramp deed hij wel iets: hij nam klakkeloos de beschuldiging van Pemex tegen spijsoliefabrikant La Central over.

In zijn jongste nummer wijst het kritische weekblad Proceso er op, dat krachtens de geldende federale wetten de gouverneur aansprakelijk is voor de geconstateerde nalatigheid en onvoorzichtigheid. Cosio zou dus moeten opstappen. Dat vindt ook een groot deel van de bevolking van Guadalajara. Een persconferentie eind vorige week van de gouverneur werd verstoord door woedende bewoners uit de wijk Reforma die Cosio datgene verwijten waarop nu twaalf lagere functionarissen worden aangesproken. Bovendien zou Cosó tot nu toe de smeekbeden van de bewoners negeren om vooral geen zwaar graafmaterieel in te zetten omdat er mogelijk nog levenden onder het puin liggen. Het materieel wordt vooral ingezet omdat de autoriteiten een cholera-epidemie vrezen.

Het lot van Cosó kan nog worden bezegeld door president Salinas zelf, als deze na lezing van het rapport tot de conclusie komt dat met het opofferen van deze hoge lokale politicus de reputatie van de regerende Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) in binnen- en buitenland weer kan worden opgevijzeld. Maar als Salinas Cosio de laan uitstuurt, moet dan niet ook president-directeur Francisco Rojas van Pemex opstappen? En de kersverse minister van milieuzaken Luis Donaldo Colosio, de oud-voorzitter van de PRI en een van de vier namen die steevast worden genoemd in verband met de opvolging van president Salinas. De milieuminister nam in de eerste uren na de ramp evenals gouverneur Cosio klakkeloos de bewering van Pemex over als zou de spijsoliefabrikant met de hexaandamp de ramp hebben veroorzaakt.

President Salinas kan zich zoveel ontslagen niet veroorloven. Met alle in het rapport genoemde chefjes en onderchefjes van Pemex en de gemeentediensten lijkt het koppensnellen daarom nu te zijn afgerond. Blijft over de vraag of Mexico in zijn streven het imago van een Derde-wereldland af te schudden met deze ramp niet een stap achteruit heeft gedaan.