Lagerhuis kiest een nieuwe Speaker

LONDEN, 27 APRIL. Het nieuw gekozen Britse parlement, vandaag voor het eerst bijeen, heeft een delicate taak af te handelen. Voor het eerst in meer dan veertig jaar hebben de Lagerhuisleden uit hun midden een Speaker te kiezen, nu de alom geachte Bernard Weatherill - “Order! I say: order!!” - op 9 april politicus-af is geworden. Dit keer is er sprake van een ongekende strijd om de voorzitterspost: vier Conservatieve kandidaten komen uit tegen de Labour-kandidate, de "deputy-Speaker' Betty Boothroyd. Zij gold tot nu toe als favoriet.

De taak van de Speaker “is niet om de taak van de zittende regering te vergemakkelijken, ministers te beschermen of aardig te doen tegen bezoekende buitenlanders”, zoals de Conservatief Julian Critchley dat formuleert. “Hij is de Backbencher's Friend.” De Speaker staat boven de partijen, regelt de gang van zaken in het Lagerhuis en ziet erop toe dat zo mogelijk ieder van de 651 afgevaardigden naar het Lagerhuis tenminste één keer per jaar het woord kan voeren. In een naar verwachting luidruchtiger en meer gespleten volksvertegenwoordiging dan ooit, heeft de nieuwe voorzitter méér nodig dan alleen de status van zijn pruik om het parlementair debat bevredigend te doen verlopen.

De zittende regering, voor de vierde achtereenvolgende maal Conservatief, weet heel goed dat ze zich met de keuze van de voorzitter van het Lagerhuis officieel niet kan bemoeien, maar achter de schermen zijn de whips, de regelaars van de regerende partij in het parlement, druk doende geweest de post zo mogelijk in Conservatieve handen te krijgen. Peter Brooke, de voormalige minister voor Noord-Ierland, Paul Channon, een voormalige minister van verkeer, en Sir Giles Shaw, staatssecretaris voor kolen gedurende de mijnwerkersstaking van 1984, zijn allen in de running.

Labour vindt het te minderwaardig voor woorden dat de Conservatieven van de keuze van een Speaker een partijpolitieke strijd hebben gemaakt door alternatieven voor Miss Betty Boothroyd, een voormalige music-halldanseres, in de strijd te gooien. Nu dat zo is, wijzen de Labourafgevaardigden erop dat het tijd wordt om Labour óók eens iets te laten winnen: Weatherill was een Conservatief, nu - zeggen zij - is Labour aan de beurt. Miss Boothroyd wordt alom gewaardeerd, ze heeft een stem als een klok en ze ziet er niet tegenop om op de dagen dat het parlement in zitting is in een kostuum met een sleepje door de gangen te lopen, gevolgd door een functionaris die de punt van dat sleepje vasthoudt en vervaarlijk “Spea-ker!!!” roept, zodat het publiek uiteen kan wijken en - verplicht - de hoed af kan nemen.

President over het gevecht om de Speakerspost is de "Vader van het Huis', sinds 9 april de Conservatief en ex-premier Sir Edward Heath. Voor hem kan de maand niet meer stuk, hoe de keuze ook uitvalt. De voormalige premier werd vorige week door Koningin Elizabeth verheven tot Ridder in de Orde van de Kouseband, de hoogste eer die de majesteit als persoon te vergeven heeft.

Daarnaast smaakte de ex-premier het genoegen te zien hoe de door hem diep geminachte Margaret Thatcher in de kuil viel, waaruit hij zich inmiddels omhoog heeft gehesen, door precies datgene te doen wat zij hem, Heath, altijd verweten had. De premier viel vanuit Amerika haar opvolger aan en kreeg daarvoor zelfs een openbaar standje van haar voormalige woordvoerder, Sir Bernard Ingham, die in de Daily Express schreef: “Als ze weer eens in de verleiding komt een interview te geven, moet ze eerst even denken aan Mr Heath en aan de minachting die hem algemeen ten deel is gevallen voor het langste partijtje verongelijkt mokken in de geschiedenis.”

Berichten willen dat Ted Heath het liefst Miss Boothroyd in de Speakersstoel ziet verschijnen, maar in een interview zei hij gisteren waardig: “Ik sta absoluut overal boven.”