Wat het geluid vertelt, hoeft Driessen niet te tekenen

De gulden snede, zondagavond, Ned. 3, 23.10-23.40u.

De belangrijkste première van het Holland Animation Film Festival, dat tot en met zondag wordt gehouden in 't Hoogt in Utrecht, was ongetwijfeld The water people van Paul Driessen. Na morgen gaat de film naar het Holland Village in Nagasaki, waar ze doorlopend vertoond zal worden. Daarmee verdwijnt het nieuwe werk van één van de beste animatiefilmers ter wereld voorgoed uit ons zicht. Alleen in de documentaire De gulden snede, zondagavond bij de RVU, zijn er een paar stukjes uit te zien - beelden uit een enigszins aan Nederland herinnerende fantasiewereld, waarin het leven zich afspeelt onder water. In de straten en de kantoren ziet men slechts hoofddeksels boven het waterpeil uitsteken, van de kok in de keuken is alleen de muts zichtbaar (en de pannekoek die hij af en toe opwerpt). Het zijn hoogst nieuwsgierig makende fragmenten.

De ex-cartoonist Driessen is, meer dan veel andere animatiefilmers, een verhalenverteller. Hij laat met de camera zien hoe een film begint: niet met gekrabbelde tekeningetjes, maar met vellen vol geschreven tekst. Eerst moet het verhaal er zijn, pas daarbinnen laat hij het wemelen van de visuele invallen en de cartooneske anekdotes. Hij beaamt ook hoe belangrijk het geluid is in zijn films. Wat het geluid vertelt, zegt hij, hoeft hij niet meer te tekenen. In veel van zijn films ontstaan de beste effecten door datgene wat hij heeft weggelaten.

De documentaire laat er, in kort bestek en dus fragmentarisch, heel wat van zien. Het splitscreen-beeld in Te land, ter zee en in de lucht (1980), waarin de gebeurtenissen in het ene vlakje gevolgen hebben voor de andere twee, de speelse tekenfilmdemonstratie in Het scheppen van een koe (1983) en het fraaie spel met de grenzen van de animatie in De schrijver en de dood (1988). In die laatste laat Driessen zien hoe fictief zo'n filmpje eigenlijk is. De schrijver aan zijn bureau, met een aansteker in de hand, is alleen maar een gekrabbeld figuurtje op een vel papier - hoe kunnen uit dat platte vlak dan tòch de vonkjes van 's mans aansteker opspatten?

Temidden van die rijkdom uit het totale Driessen-oeuvre is er weinig ruimte meer voor The water people, deels gebaseerd op de suggestie van wat zich buiten ons blikveld onder het oppervlak afspeelt. Zijn eerdere filmpjes staan op een videoband, die sinds vorig jaar in de handel is. Zijn nieuwste (24 minuten) zou natuurlijk snel in haar geheel op de televisie te zien moeten zijn.