Waarschijnlijk niet goed maar wat is het mooi

Er is zoveel dat ik u wil laten zien deze week, laten we meteen ter zake komen.

Wit Short-zwart Karpov, vierde matchpartij. Het stond 2-1 voor Karpov. Een dag eerder had Short de derde partij, die bij het afbreken glad gewonnen voor hem stond, verknoeid. Een zware morele slag, schreef ik. Zo kan je weer eens zien wat al dat gepsychologiseer waard is. Short speelde in deze vierde partij allerminst als iemand die net een morele klap had gehad.

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 Lc8-f5 4. Pg1-f3 e7-e6 5. Lf1-e2 c6-c5 6. 0-0 Pb8-c6 7. c2-c3 c5xd4 8. c3xd4 Pg8-e7 In de tweede partij speelde Karpov 8...Lg4. Nu komt hij met een heel interessant en scherp plan. 9. a2-a3 Lf5-e4 10. Pb1-d2 Pe7-f5 11. b2-b4 In het vervolg kan zwart een paar keer de pion op d4 nemen. Steeds is het te riskant en de weerlegging is meestal met een dameschaak op a4 verbonden. 11...Dd8-b6 12. Lc1-b2 Lf8-e7 13. Tf1-e1 Ta8-d8 14. Le2-f1 a7-a5 Als wit nu met 15. b5 de diagonaal a4-e8 zou sluiten, zou zwart wel goed op d4 kunnen nemen. 15. Pd2xe4 d5xe4 16. Te1xe4 a5xb4 17. a3xb4 Le7xb4 18. Ta1-b1 Db6-a5 19. h2-h4 0-0 Allebei hadden ze al heel veel tijd gebruikt. Wit is in het voordeel, hij heeft aanvalkansen. 20. lf1-d3 Td8-d7 21. Te4-f4 g7-g6 22. h4-h5 Lb4-e7 23. h5xg6 h7xg6 24. Ld3-e4 Pf5-g7 Hij wil niet met 24...Tfd8 25. d5 Txd5 26. Lxd5 de kwaliteit verliezen, maar later moet hij toch. 25. Tf4-g4 Tf8-d8 26. Dd1-c1 Dreigt 27. Dh6 met beslissende aanval. Zwart moet toch de kwaliteit geven. 26...Pg7-f5 27. Lb2-c3 En die had wit hier, of op de volgende zet, ook moeten nemen met 27. d5 Txd5 28. Lxd5, dan had hij goede winstkansen gehad. 27...Da5-c7 28. Dc1-b2 Pf5xd4 Ook nu moet zwart de kwaliteit offeren, maar in dit geval is het voldoende voor remise. 29. Pf3xd4 Td7xd4 30. Lc3xd4 Td8xd4 31. Le4-f3 Td4xg4

De volgende dag vroeg ik Karpov of hij, in razende tijdnood, met een kwaliteit achter, werkelijk nog op winst had gespeeld. Ik doelde eigenlijk op de situatie een paar zetten later. Karpov zei: ""Natuurlijk speelde ik op winst. Ik zag ook een variant: 31...Dxe5 32. Dxb7 (32. Lxc6 Td1+) Txg4 33. Lxg4 Ld6 34. Dxc6 Dh2+ 35. Kf1 Dh1+ 36. Ke2 Dxb1 37. Dxd6 De4+ gevolgd door 38...Dxg4 en zwart is een pion voor. Ik weet niet waarom ik het niet gedaan heb.'' Mooi gezien van Karpov in de tijdnood. Natuurlijk kan wit ook na 31...Dxe5 op verschillende manieren remise maken.

32. Lf3xg4 Pc6xe5 33. Db2xb7 Dc7-c2 33...Dxb7 is remise, al moet zwart er nog wel voor werken. 34. Lg4-d1 Dc2-d3 35. Ld1-f3 Le7-f6 Maar nu was 35...Pxf3+ 36. gxf3 een heel makkelijke remise voor zwart. Hier kan hij toch niet meer op winst gespeeld hebben? 36. Db7-e4 Dd3-c3 37. Lf3-e2 Kg8-g7 38. g2-g3 Dc3-c5 39. Kg1-g2 Pe5-c6 40. Tb1-b7 Pc6-d4 41. Le2-d3 Dreigt 42. Dxg6+ en mat. 41...Dc5-h5 Beslissende fout. Hij wist blijkbaar niet dat hij de tijdcontrole al had gehaald. Met 41...Dc6 kon hij zich nog redden. 42. Tb7-d7 Opeens staat wit gewonnen. 42...Pd4-f5 43. De4xe6 Pf5-h6 44. Ld3-c4 Dh5-e5

Zie diagram 1

Nu had Short het meteen uit kunnen maken: 45. Txf7+ Pxf7 46. Dxf7+ Kh6 47. Ld3 Dg5 48. f4 Dh5 49. Dxf6 en zwart kan zijn stuk niet met 49...Dd5+ terugwinnen, omdat wit Dh8 mat dreigt. Maar de emoties waren Short kennelijk te veel geweest, hij speelde 45. De6xe5? Lf6xe5 Nu had hij het eindspel ook snel kunnen winnen, als hij f4, Kf3 en g4 had gespeeld. Hij geeft echter Karpov de gelegenheid weer een verdedigingsstelling in te nemen. 46. Kg2-f3 Kg7-f8 47. Kf3-e4 Le5-f6 48. Td7-d5 Lf6-e7 49. f2-f4 Ph6-g4 50. Td5-a5 Pg4-h6 51. Ke4-f3 f7-f5 52. Ta5-a7 Ph6-g4 53. Lc4-e6 Pg4-h6 54. Ta7-c7 Ph6-g4 55. Tc7-b7 Pg4-h6 56. Kf3-e3 Ph6-g4+ 57. Ke3-d4 Pg4-f6 58. Tb7-b8+ Kf8-g7 59. Tb8-b7 Kg7-f8 60. Le6-d5 Zijn laatste seconden besteedde Karpov er aan om te berekenen of het eindspel na 60...Pxd5 misschien remise was. Het is gewonnen voor wit. 60...Pf6-h5 Afgebroken. Het bleek nog lang niet eenvoudig om de zwarte verdediging te kraken. De winst die Short had gevonden was bijzonder elegant. 61. Kd4-e5 Heel dapper, dit pionoffer als afgegeven zet. 61...Le7-f6+ 62. Ke5-e6 Lf6-d4 63. Ld5-f3 Ph5xg3 64. Tb7-d7 Ld4-c3 65. Td7-d3 Lc3-b2 66. Td3-d2 Lb2-c1 67. Td2-d1 Lc1xf4 Nu heeft wit geen pion meer over, maar hij speelt op mat. 68. Ke6-f6 Lf4-c7 69. Td1-d7 Lc7-a5 70. Lf3-c6 Pg3-h5+ 71. Kf6xg6 Ph5-f4+ 72. Kg6xf5 Pf4-e2 73. Lc6-f3 Kf8-e8 74. Td7-d5 Pe2-g3+ 75. Kf5-e6 La5-c7 76. Td5-d7 Zwart gaf op. Hij gaat mat, of verliest een stuk. Wat een hartverscheurende partij, geen wonder dat Short de volgende een dag uitstelde.

Nu de blundergalerij. Eerst de zesde partij, Short-Karpov.

Zie diagram 2

Short stond duidelijk beter, maar met 25...Da6 was nog zwaar verzet mogelijk geweest. Met nog negen minuten bedenktijd (de eerste keer dat hij niet in vliegende tijdnood was) speelde Karpov 25...Dd6xd3?? Na 26. Tc2-d2 zag hij dat hij zijn dame kwijt was, hij speelde nog 26...Dd3xd2 27. Lb4xd2 Pf6xe4 en gaf na 28. Tc1-c2 de partij op.

Zie diagram 3

Dit is uit Karpov-Short, zevende partij. Toen ik donderdag schreef dat Short nog redelijke remisekansen had, baseerde ik dat op 38...Dxd4 39. Txd4 Taa2 40. Kf3 Pe6 41. dxe6 Txe2 42. Td7 Txf2+. Of die stelling echt remise is, weet ik niet, eerlijk gezegd betwijfel ik het nu sterk. Hoe dan ook, niets rechtvaardigde wat Short speelde: 38...Ta3-a2?? 39. Te8-g8+ Kg7xg8 40. Dd4xf6 Tc2xe2 en nu maakte 41. Td1-a1 aan alle hoop een einde. Een paar zetten later gaf Short op.

Tenslotte wil ik u niet de partij Kamsky-Kasparov uit Dortmund onthouden. Speel het na, en u zult van de ene verbazing in de andere vallen. Wie zo kan verliezen als Kasparov in deze partij, is een groot man.

Wit Kamsky-zwart Kasparov

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. Pf3 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 9. Pd2 a5 10. a3 Pd7 11. Tb1 f5 12. b4 Kh8 13. f3 Pg8 14. Dc2 Pgf6 15. Pb5 axb4 16. axb4 Ph5 17. g3 Pdf6 18. c5 Ld7 19. Tb3 Lh6 20. Tc3 Een bekende stelling. 20...Lf4 Daar gaat hij, één... 21. cxd6 Pxg3 Twee... 22. hxg3 Ph5 Drie. Het is waarschijnlijk niet goed, wat zwart doet, maar o, wat is het mooi. 23. gxf4 Pxf4 24. Lc4 Ph3+ 25. Kh1 Dh4 26. Pb3 fxe4 27. Dh2 Tf5 28. f4 Th5 29. Dg3 Dxg3 30. Txg3 exf4 31. Lb2+ Kg8 32. dxc7 Lxb5 33. Lxb5 fxg3 34. Kg2 Pg5 35. d6 Th2+ 36. Kxg3 Txb2 37. Lc4+ Kg7 38. d7 Zwart gaf op.