Topman NMB Postbank over controle op aandelenhandel: Schijn voorwetenschap vermijden

AMSTERDAM, 25 APRIL. “Controle achteraf op aandelentransacties heeft geen zin. Dan kan de schijn van voorwetenschap al gewekt zijn. En hoe bewijst een medewerker naderhand tegenover de buitenwereld dat hij of zij echt van niets wist?”

Mr. G.H.O van Maanen, lid van de raad van bestuur van NMB Postbank is een voorstander van de "compliance'-regeling die de bank gisteren met een select gezelschap van stafmedewerkers afsloot. De regeling houdt in dat de medewerkers al hun privé-beleggingen en effectentransacties, en die van hun gezinsleden vooraf voorleggen aan een zogenaamde compliance-officer (controleur). Die bekijkt vervolgens of de transacties worden gedaan in ondernemingen waarover binnen de bank koersgevoelige informatie bestaat. Is dat het geval, dan wordt geen toestemming verleend.

Deze week lekte uit dat er onder een deel van het personeel weerstand bestaat tegen de ondertekening. De voornaamste bezwaren van de medewerkers richten zich op een inbreuk op de privacy door de regeling, en mogelijke schade door slechte timing van de effectentransacties die het gevolg is van de tijd die de controle in beslag zou nemen. Van Maanen is het hier niet mee eens. “Van de meer dan tweehonderd transacties die tot nu toe zijn gemeld, gaf maar twee procent reden voor verdere controle. Slechts één onderzoek nam daarvan meer dan een uur in beslag.” Geen van de onderzochte aan- of verkopen van aandelen leidde overigens tot een ingreep van de compliance-officer.

Wat de privacy betreft geeft Van Maanen toe dat het de bank volgens de regeling is toegestaan openheid te eisen over de effectenportefeuilles van de medewerkers, maar dat alleen de compliance-officer H. Bosma of zijn plaatsvervanger W. Lieve daar inzage in krijgen. “Bovendien”, zo vindt Van Maanen, “is controle van de privé-transacties een gevolg van de vertrouwelijke funktie die de medewerkers hebben. Noblesse oblige.”De regeling geldt voor in totaal 400 medewerkers van de bank. Hieronder bevinden zich alle staffunkties op het gebied van de kredietverlening,corporate-clients en het emissiebedrijf van de bank. Ook de staf van de effectenafdeling van verzekeraar Nationale-Nederlanden, waarmee NMB-Postbank vorig jaar fuseerde, valt onder het regime. Verder zetten ook alle leden van de Raden van Bestuur van bank, verzekeraar en holding Internationale Nederlanden Groep hun handtekening, samen met de commissarissen.

Hoewel de meeste andere banken over compliance-regels beschikken, is het regime dat NMB Postbank nu instelt veruit het zwaarste in Nederland. In het najaar van 1990 werd volgens Van Maanen het idee, dat al langer binnen het bestuur van de bank bestond, nieuw leven in te blazen. Bijkomende reden was dat de toen nog slapende discussie over de banque d'affaire, een financiële instelling die actief is in bankdiensten en beleggingen, door de fusiegolf onder Nederlandse banken en verzekeraars tot leven werd gewekt. “In het voorjaar daarop zijn we gaan kijken bij banken in Londen. Daar heeft de City een eigen code, waarop elke bank zijn compliance-regime baseert.” Wat NMB Postbank nu invoert is een afgeleide van de Britse praktijk. Vorig najaar werd de regeling voorgelegd aan het betrokken personeel, dat volgens Van Maanen in grote meerderheid heeft getekend.

“Natuurlijk was er weerstand. Hoe meer integer iemand is, hoe meer hij zoiets opvat als een motie van wantrouwen tegen zijn persoon.” Van Maanen vindt dat bezwaar niet opwegen tegen de voordelen die het nieuwe regime de bank en zijn medewerkers biedt. “We hebben er over nagedacht om alle transacties van het personeel simpelweg te verbieden, maar vonden dat bij nader inzien te ver gaan. Maar wie zelf belegt en tegelijkertijd bij een bank werkt, kan al snel de schijn van voorwetenschap tegen zich krijgen, wanneer hij gehandeld blijkt te hebben in een fonds waarover in een andere afdeling zojuist een gevoelige beslissing is genomen. En eenmaal in opspraak gekomen, kun je jezelf achteraf niet verdedigen. Een controle vooraf ruimt dat probleem uit de weg.”

Van Maanen ontkent ten stelligste dat het weigeren om te tekenen zou leiden tot ontslag. “Maar iemand die de regeling niet wil, zal worden overgeplaatst naar een afdeling waar men niet met koersgevoelige informatie werkt.” Van Maanen erkent dat NMB Postbank zich met deze regels profileert ten opzichte van andere banken. “Naar aanleiding van onze beslissing is een discussie binnen de Nederlandse Vereniging van Banken ontstaan over compliance-regelingen in het bankwezen. Wij lopen wat dat betreft een stap voor.” Hij denkt dat op termijn ook andere banken zwaardere regels in het leven zullen roepen. NMB Postbank heeft daarover regelmatig contact met de branche.

Van Maanen verwacht dat het overgrote deel van het bij de regeling betrokken personeel zal ondertekenen. De weerstand van de bond Unie BLHP, die door de weigerachtige medewerkers van de bank is ingeschakeld, doet volgens hem niet terzake. “We hebben overlegd, maar ik vind niet dat dit tot het domein van de vakbond behoort. We agreed to disagree, verder ga ik niet.”