Sadisme

Max Pam schrijft in NRC Handelsblad van 10 april: “Je hebt sadisten, maar er zijn ook mensen wie behoefte om te pijnigen vreemd is.

Dat is gebleken uit de beroemde Milgram-experimenten. Sommige proefpersonen gingen rücksichtsloos door met het toedienen van stroomstoten, maar er waren er ook die, ondanks de druk die er op hen werd uitgeoefend, categorisch weigerden anderen te kwellen.''

Milgram onderzocht echter niet de neiging tot sadisme in de mens, zijn onderzoek betrof zijn gehoorzaamheid bij het uitvoeren van opdrachten. Hoe kun je gehoorzaamheid meten? Door van mensen daden te verlangen die ze niet graag doen. En dat is precies wat Milgram deed.

Het verontrustende van de uitkomsten van zijn onderzoek is niet zozeer dat gehoorzaamheid zo algemeen de regel bleek te zijn, maar vooral dat zo weinigen - en dan meestal na veel spanning en twijfel - tot ongehoorzaamheid overgaan, in casu weigeren verder aan experimenten mee te werken die ze niet (meer) vertrouwen. En dat in situaties waarvan je kon zeggen dat dit laatste, stoppen, nu juist zo buitengewoon makkelijk en zonder consequenties leek.

Hoe onaantrekkelijk Pam blijkbaar de gedachte vindt dat allerlei gedragsmogelijkheden, in casu sadisme, in ieder mens aanwezig zijn, ik vrees dat Warren in dezen gelijk heeft als hij stelt dat het van de omgeving afhangt wat er van zulke potenties tot uiting komt. Milgram bewees dit voor gehoorzaamheid.

Veel potentiële energie verdwijnt in warmte. Uit hun stroom-spanningskarakteristiek volgt dat die warmte vooral ontstaat bij de polarisatie van de reactie. Daarmee wordt bedoeld dat de reactie, dus het afgeven en opnemen van ladingen, in de gewenste richting verloopt. Met name de reactie aan de zuurstofkant is nogal ongericht en maakt warmte. We zeggen dat de zuurstofelektrode dissipatief is.