Laserpistolen en elektronische spionage-apparatuur bij strijd om America's Cup; Italiaanse multi-miljonair heeft vooral wind nodig

ROME, 25 APRIL. Het eerste wat de Italiaanse multimiljonair Raul Gardini de afgelopen dagen heeft gedaan als hij wakker werd in zijn 35-dollar-per-nacht motel in San Diego, Californië, is naar het weer kijken.

Zijn er wolken, andere tekenen die wijzen op wind? Dan is het goed. Gardini heeft wind nodig om zijn droom te verwezenlijken: de uitdager worden in de America's Cup, de befaamde zeilwedstrijd die vele mega-rijken voor hem, mensen als Ted Turner, Harold Vanderbilt, Sir Thomas Lipton en de Aga Khan, heeft gefascineerd.

Vannacht is de vierde van in principe negen zeilduels die moeten bepalen wie het in mei mag opnemen tegen de Amerikaanse vertegenwoordiger. Gardini's boot, de Moro di Venezia, staat na de vier races van de afgelopen zeven dagen met 3-1 achter tegen de favoriet, de Kiwi van Nieuw-Zeeland.

Maar de Kiwi is iets korter en lichter dan de Moro en is daarom in het nadeel als het harder gaat waaien en er meer golven komen. Daarom besteden de Italiaanse kranten uitgebreid aandacht aan de weersomstandigheden voor de kust van Californië. Naarmate de Moro het in de voorrondes beter deed groeide de belangstelling. En nu Italië in de (voorlopige) eindstrijd van de uitdagers tegen Nieuw-Zeeland staat, heerst er een lichte zeilkoorts. De kranten wijden hele pagina's aan de wedstrijden en de tv zendt ze live uit.

Voor Gardini zou een zege op Nieuw-Zeeland een persoonlijke revanche zijn. Anderhalf jaar geleden was hij nog een van de vier grote ondernemers in Italië. Nu is hij een balling die op 58-jarige leeftijd met een vorstelijke afkoopsom probeert opnieuw te beginnen, in Frankrijk.

Gardini was eind jaren zeventig aan het hoofd gekomen van het bedrijf van de vader van zijn vrouw, Ferruzzi, en wist dit familiebedrijf in korte tijd op te bouwen tot een agro-chemische kolos op Europees niveau. Maar vorig jaar werd hij door de Ferruzzi's aan de kant gezet. Hij wilde te veel macht, had te grootse plannen.

Een van die plannen was om een gooi te doen naar de America's Cup. Het is een jongensdroom: zeilen is, naast jagen, een van zijn passies, en hij doet al jaren mee aan grote internationale wedstrijden. Maar het is ook een zakelijke investering, een stap die past in het op elkaar aansluiten van activiteiten waarin Gardini zo sterk is. Het chemische concern Montedison, onderdeel van de Ferruzzi-groep, doet veel onderzoek naar nieuwe kunststofvezels, en een deel daarvan kan uitstekend worden toegepast in de high tech van het moderne zeilen.

Gardini mocht die zeildroom blijven najagen van de familie. Maar Montedison, de enige sponsor, kneep wel flink in het budget en bracht dat terug naar 55 miljoen dollar - overigens minder dan de Japanners (uitgeschakeld) en de Amerikaanse pretendent Bill Koch. Van de 104 man die werden ingehuurd, moesten er 28 naar huis worden gestuurd. De rest ging akkoord met een loonsverlaging van 20 procent.

In tegenstelling tot Koch staat Gardini niet zelf aan het roer. Hij heeft voor naar schatting 300.000 gulden de 33-jarige schipper Paul Cayard ingehuurd, uit San Francisco. In de voorronden voer hij zelf wel eens mee, als het zeventiende lid van de bemanning. Nu volgt hij kettingrokend de race op een volgschip of vanaf de wal.

Een van Gardini's mooiste momenten, een sportieve en zakelijke overwinning, kwam in de voorrondes, in de race tegen Ville de Paris, die werd gesteund door burgemeester Jacques Chirac. De Moro streek de zeilen van kevlar die de meeste andere boten ook gebruiken, en hees glimmend zwarte zeilen van een lichtere koolstofvezel die is ontwikkeld door een Montedison-dochter. Deze zeilen zijn dertig procent lichter dan de kevlar-zeilen, en brachten de Moro naar de finale tegen Nieuw-Zeeland.

Dit liet zien hoe de moderne technologie, in de vorm van nieuwe materialen en elektronica, het zeilen is gaan bepalen. Aluminium is verdwenen van de boten en vervangen door kunststof, vooral van samengestelde koolstofvezels. Bij de keuze van het materiaal is het een voortdurende strijd tussen zo licht mogelijk en zo sterk mogelijk, en niet altijd gaat dat goed. In de voorrondes zaten de Japanners twee keer met een gebroken roer en een keer met een gebroken giek.

Ook de computer is onmisbaar. Op de Moro staat achter schipper Cayard een man die voortdurend een laserpistool gericht houdt op de tegenstander. Zo kan de exacte positie daarvan worden bepaald en kan worden voorspeld wat er gebeurt als de boten elkaar kruisen. Sensoren op de boot meten de windsnelheid op het water en boven bij de mast, de positie ten opzichte van de boeien, de stroming, en veel andere informatie die beslissend kan zijn om een wedstrijd te winnen. Deze gegevens worden overgeseind naar een computer op een boot die meevaart (een computer aan boord zou overbodig gewicht betekenen), komen in handzame vorm weer terug, en op basis daarvan wordt de wedstrijdstrategie bepaald.

Ook het bespionneren van de tegenstander gaat elektronisch. Het verst daarbij is Bill Koch gegaan, die zijn potentiële rivalen in hun races laat begeleiden door een schip dat is volgestouwd met elektronica. Het brein hierachter is een ingenieur die heeft gewerkt voor de Mossad, de Israelische inlichtingendienst. Koch weet op deze manier vrijwel alles wat er te weten is van de andere boten. Sommigen vermoeden zelfs dat hij direct de boordinstrumenten van het gevolgde zeilschip kan lezen, en hebben dat elektronisch afluisteren proberen tegen te gaan door aluminiumfolie om hun instrumenten te wikkelen.

Het is een van de redenen waarom Koch favoriet is in zijn duel met Dennis Connor, de houder van de America's Cup. Connor heeft zelf geen geld, maar probeert de miljoenenuitgaven te dekken via een groot aantal sponsors. Deze zoon van een visser is de minst kleurrijke van het kwartet dat is overgebleven: Connor tegen Koch, en Gardini tegen Sir Michael Fay, de steenrijke financier uit Nieuw-Zeeland die eigenlijk meer van paardenrennen houdt dan van zeilen, maar in deze zeilrace een goed promotiemiddel ziet.

De winnaars van deze duels strijden om de America's Cup. Sir Michael vertrouwt op zijn superieure bemanning en het revolutionaire ontwerp van zijn boot, die het roer bij de kiel heeft. Koch, die het meest van allemaal heeft uitgegeven, vertrouwt op zijn geld. Connor wil zijn succes van vier jaar geleden herhalen. En Gardini hoopt op wind.