Wapenstilstand Bosnië geschonden

SARAJEVO, 24 APRIL. Enkele uren nadat leiders van de strijdende partijen in Bosnië-Herzegovina tegenover een delegatie van de Europese Gemeenschap in Sarajevo de naleving van een staakt-het-vuren hadden bezworen is de wapenstilstand op enkele plaatsen op grote schaal geschonden, onder andere bij de hoofdstad Sarajevo zelf.

De Portugese minister van buitenlandse zaken, Joao de Deus Pinheiro, en Lord Carrington hadden namens de EG eerder gedreigd geen medewerking meer te verlenen aan de onderhandelingen over de toekomst van Bosnië-Herzegovina, als de vijandelijkheden zouden doorgaan.

“De nieuwe ronde gesprekken (op 27 april in Lissabon) kan alleen plaatshebben als tot dan het staakt-het-vuren wordt geëerbiedigd”, aldus Pinheiro. Carrington, voorzitter van de vredesconferentie over Joegoslavië, verklaarde de indruk te hebben dat de partijen “oprecht bezorgd” zijn over de situatie in hun republiek. De EG, zo onderstreepte de Portugese minister, kan alleen maar haar goede diensten aanbieden, de toekomst van de republiek ligt in feite in handen van de leiders van Bosnië-Herzegovina, “en we hebben erop gewezen dat met een voortgang van de gevechten slechts chaos en verder bloedvergieten in het verschiet liggen”.

Pinheiro en Carrington spraken op het vliegveld van Sarajevo met leiders van de nationalistische partijen van Serviërs, moslims en Kroaten, de commandant van het Joegoslavische leger in Bosnië-Herzegovina en vertegenwoordigers van de VN-macht UNPROFOR en de Europese waarnemersmissie. Uit veiligheidsoverwegingen gingen zij niet verder de stad in.

Pag.5: EG-waarnemers in het nauw door het geweld

Ook uit andere delen van Bosnië-Herzegovina werden gisteravond ernstige oorlogshandelingen gemeld - berichten waarvan de juistheid moeilijk is na te gaan. In Bosanski Brod zou de olieraffinnaderij door een granaat getroffen zijn en door brand een ernstig gevaar van explosies bestaan. In Mostar kwam het gisteravond opnieuw tot artillerieduels, waarbij vier gewonden gevallen zouden zijn.

De beschietingen van gisteren vonden plaats dichtbij het Hotel Bosna, in de voorstad Ilidja, dat eergisteren ook al was omringd door vuurgevechten van Serviërs en moslims. Naar aanleiding van dit incident, zo wordt in kringen van waarnemers vernomen, zal de EG vragen om van dit hotel "exterritoriaal' gebied te maken, zodat de eenheid bewapende Serviërs die nu tevens in het hotel gestationeerd is, moet opstappen. “Zij eruit of wij eruit”, aldus een van de waarnemers.

De voortgaande oorlogshandelingen brengen de onbewapende EG-waarnemers overigens regelmatig in een lastig parket in Bosnië en soms is tijdelijke terugtrekking van een ploeg uit een gebied noodzakelijk. De EG-waarnemers blijven echter zo lang in de republiek als voor de controle op de naleving van staakt-het-vurens noodzakelijk is.

De militairen van het hoofdkwartier van de vredesmacht van de Verenigde Naties in Kroatië, dat eveneens in Sarajevo gevestigd is, worden door de oorlogshandelingen in hun bewegingen ernstig beperkt, verklaarde een Canadese generaal van de troepenmacht gisteren.

Voor de inwoners van de binnenstad van Sarajevo was het gisteren een betrekkelijk rustige dag, na twee dagen vol mortierbeschietingen, sluipschutters en schietpartijen. Na het ijzige weer van de laatste dagen scheen ook de zon en de inwoners van de binnenstad maakten daarvan gebruik voor een massale wandelingen door de soms door granaten zwaar gehavende straten. Voedsel was echter nauwelijks te koop, al kon het plaatselijk dagblad Oslobodiene na een afwezigheid van twee dagen weer verschijnen.

In Ilidja was de toestand echter de gehele dag al gespannen. De gevechten van eergisteren hadden al vrij veel schade aangericht en sommige inwoners vluchtten uit het plaatsje - te voet omdat alle openbaar vervoer in de stad stil ligt door de voortdurende beschieting van busgarages en tramremises.

In de ochtend bleek dat vooral het stadje Sokoloviceva Kolonia, dat vannacht vooral bij de beschietingen rond Sarajevo getroffen werd, nog steeds moeilijk bereikbaar is. Radio Sarajevo riep alle hulporganisaties op, in ieder geval te proberen de kinderen uit het plaatsje te evacueren.

In verband met de gevechtshandelingen is het vliegveld dicht. Het is derhalve nog onzeker of de Franse minister voor humanitaire aangelegenheden, Bernard Kouchner, die gisteren in Sarajevo was aangekomen, met een Frans militair vliegtuig vertrekken kan, zoals zijn oorspronkelijke bedoeling was. Gisteren werden met dit vliegtuig 150 vluchtelingen naar Belgrado overgebracht. Aanvankelijk lag het in de bedoeling vandaag nog twee keer tussen Sarajevo en Belgrado te vliegen. De Franse delegatie gaat ervan uit dat het vliegveld, dat volgens ooggetuigen bij de bombardementen niet beschadigd is, vanmiddag weer open gaat.