VS-banken uit zorgen

De patiënt ziet nog wat pips maar de crisis is geweken. De kwartaalcijfers van de grote en kleine banken in de VS duiden erop dat een herstel van de sector onderweg is. Na bijna twee jaar kwakkelen gaat het weer wat beter met de banken.

Een opeenstapeling van schulden en tegenslagen heeft het Amerikaanse bankwezen op zijn grondvesten doen schudden. Dat kwam onder meer door - deels nog lopende - schulden bij de commerciële banken van landen als Brazilië, Argentinië en andere landen in de Derde Wereld, die moeten worden afgeboekt. En verder natuurlijk de beleggingen in het binnenland (onroerend goed-investeringen en riskante bedrijfsleningen).

Daarnaast waren er de noncommerciële banken ("thrift institutions' en "savings & loans banks') die met de spaarcenten van de kleine Amerikanen solden en waarmee ook op grote schaal gefraudeerd is. Mede een gevolg van de door toenmalig president Reagan ingezette deregulering. De Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC), die miljarden dollars moest reserveren, zag zijnstroppenpot slinken. Het FDIC denkt tot en met volgend jaar nog wel dertig miljard dollar voor reddingsoperaties te moeten uittrekken. De gelden komen grotendeels uit de nationale schatkist en met de schulden en fraudes is een bedrag van 150 à 200 miljard dollar gemoeid.

Totdat de lucht weer is opgeklaard, is van een onbevangen bedrijfsvoering door de meeste banken nog geen sprake. Ze zijn nog met handen en voeten gebonden aan de erfenis van de jaren tachtig. Het langzaam wergwerken van de schulden maakt de banken ook voorzichtig met het verlenen van nieuwe kredieten, ergo: traag op gang komende investeringen, dus traag economisch herstel.

Want ondanks de deze week bekendgemaakte winsten over de hele linie, moeten er ook bij de afzonderlijke banken, vooral de commerciële, nog steeds gigantische voorzieningen worden getroffen voor verliezen op onroerend goed. Veel van de de grote bouwprojecten lopen nog en het is vaak onduidelijk hoe en waar nog verliezen zullen moeten worden afgeboekt.

De banken zijn zelf al druk aan het reorganiseren geslagen en hebben ook geprobeerd een deel van het herstel af te dwingen door fusies. Juist daar zijn kostenbesparende bezuinigingen haalbaar. Na het samengaan van de commerciële NewYorkse banken Chemical Bank en Manufacturers Hanover (Chemical Bank Corporation), NCNB en C&S/Sovran (NationsBank), waren het vervolgens twee banken van de westkust, BankAmerica en Security Pacific, die een fusie voorbereidden. Die fusie krijgt deze week zijn beslag. Analisten verwachten meer fusies, de VS zouden nog steeds te veel banken hebben.

Inmiddels voldoen de meeste grote Amerikaanse banken aan de Tier 1-ratio die in de Akkoorden van Bazel als bodem is afgesproken. Het betekent dat een effectenbank 4 procent eigen vermogen paraat heeft, in geld of in effecten. Alleen Citicorp, waar oud-minister Ruding tot vice-president is benoemd om de bank gezonder te maken, haalt de 4 procent nog niet. Overigens is de Tier 1 niet meer dan een indicatie en de Bazel-akkoorden zijn nog niet van kracht.

De opkrabbelende oost- en westkustbanken in nieuwe jasjes zouden ons bijna afleiden van de relatief veel gezondere banken in de "midwest'. Het was ook nu weer duidelijk in de kwartaalcijfers dat bijvoorbeeld BancOne uit Columbus (Ohio) zonder al te veel kleerscheuren uit de jaren tachtig tevoorschijn is gekomen. In die streken is niet zo gespeculeerd op de ontwikkeling van kantoorcomplexen en megalomane onroerend-goedprojecten als elders.

BancOne kon zich onlangs nog zelfs het overnemen van de Texaanse bank Team Bancshares en Valley National in Arizona permitteren. Door twee eerdere overnames van banken in Colorado en Kentucky is BancOne inmiddels de zevende bank van de VS.

Naast oplossingen en saneringen in het veld is ook de overheid aan de slag gegaan. Hervormingen van het bankwezen, vorig jaar ontwikkeld door de regering Bush, zijn onderweg maar nu in de ijskast gezet omdat de verkiezingen eraan komen. De regering Bush streeft in haar voorstellen naar de toelating van banken die de grenzen van de afzonderlijke staten mogen overschrijden, verbreding van bankactiviteiten en meer samenwerking met andere financiële instituten.

Ook als de economie zich weer herstelt - mede dankzij het bankwezen - en de banken volgend jaar weer wat vrijer kunnen opereren blijft een strenge regelgeving in de VS wel vereist. "The sky is the limit' was in de jaren tachtig het adagio van te veel bankiers. Nog zijn de gevolgen van ongebreidelde kredieten in de jaren tachtig niet weggewerkt. En volgend jaar ook nog niet.