Plan: snel verkiezingen voor raad van vijf in Zuid-Afrika; De Klerk wil overgangskabinet

KAAPSTAD, 24 APRIL. President F.W. de Klerk heeft gisteren voorgesteld dat alle volwassen Zuidafrikanen - blanken en zwarten - op korte termijn een raad van vijf leden kiezen die het land regeert in de overgangsperiode naar democratie. In een rede voor het parlement zei de Zuidafrikaanse president dat hij zijn macht aan die uitvoerende interimraad zou willen overdragen.

“Dit voorstel maakt het mogelijk (...) een manier te vinden om snel en vaardig en effectief de bevolking van Zuid-Afrika te laten beslissen over de leiders aan wie ze de leiding van het proces van verdere verandering toevertrouwt”, aldus De Klerk.

Iedere politieke partij zou een presidentskandidaat kunnen aanwijzen voor de multiraciale verkiezingen. De drie tot vijf mensen die de meeste stemmen krijgen zouden de uitvoerende raad moeten vormen. De voorzitter daarvan zou president van het land zijn en deze post zou halfjaarlijks rouleren, aldus het plan.

De Klerk zal het voorstel indienen op de Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika (Codesa), waar onderhandelingen worden gevoerd tussen de regerende Nationale Partij en de zwarte beweging ANC over beëindiging van de blanke overheersing in Zuid-Afrika.

Het plan van De Klerk wijkt af van zijn eerdere stellingname over een uitvoerende autoriteit in Zuid-Afrika die door partijen zou moeten worden gekozen op basis van verkiezingen voor een interimparlement waaraan alle rassen zouden moeten deelnemen. Nu zijn zwarte Zuidafrikanen nog uitgesloten van stemrecht.

Het voorstel lijkt sneller een multiraciale overgangsregering te kunnen opleveren dan de eerdere plannen van De Klerk en gaat daarom enigszins in de richting van de eisen van ANC-leider Nelson Mandela voor het delen van de uitvoerende macht in een vroeg stadium. Maar het ANC vindt dat een interimregering moet worden benoemd door de partijen die deelnemen aan de Codesa en niet via verkiezingen tot stand moet komen.

Het ANC heeft overigens nog niet gereageerd op De Klerks plan. Andere oppositiegroeperingen hebben zich in kritische zin uitgelaten. Colin Eglin van de blanke Democratische Partij noemde het voorstel “een Alice in Wonderland-fantasie”. Het kleurling-parlementslid Desmond Lockey sprak van een “recept voor verdere conflicten”. (Reuter, AP)