Onderhandelingen Afghanistan in impasse; Verzet verovert Jalalabad

PESHAWAR, 24 APRIL. Het Afghaanse verzet, de mujahedeen, heeft gisteravond op vreedzame wijze de stad Jalalabad ingenomen. Dit hebben woordvoerders van het verzet vanmorgen bekendgemaakt. Het was buiten de hoofdstad Kabul de laatste belangrijke plaats die nog in handen was van de regering van de inmiddels ten val gekomen president Najibullah.

De onderhandelingen tussen de verschillende Afghaanse verzetsgroepen over de vorming van een overgangsbewind in Kabul verkeren intussen nog steeds in een impasse. De speciale gezant van de Verenigde Naties voor Afghanistan, Benon Sevan, oefende gisteren bij aankomst in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad scherpe kritiek op de politieke leiders van het Afghaanse verzet.

“Zij (de mujahedeen) proberen slechts hun eigen ambities te verwezenlijken, dat geldt niet voor allemaal maar wel voor sommigen”, zei hij. Waarnemers meenden dat Sevan hiermee vooral doelde op de radicale fundamentalistische leider Gulbuddin Hekmatyar, die heeft gedreigd Kabul met geweld in te nemen wanneer de stad niet uiterlijk zondag aan de mujahedeen is overgedragen.

De VN-bemiddelaar, die terugkeerde na een verblijf van negen enerverende dagen in Afghanistan, maakte geen geheim van zijn frustraties over het uitblijven van een onderling akkoord van de mujahedeen. “Waar waren ook weer diegenen die riepen "laat de Russen zich terugtrekken uit Afghanistan en laat Najib aftreden'. Nu is dat alles gebeurd. Vinden we misschien dat Najib beter toch had kunnen blijven”, vroeg Sevan zich bitter af.

Sevan vloog vandaag door naar New Delhi voor overleg met zijn chef, VN-secretaris-generaal Boutros Boutros Ghali. Vanmiddag werd bekend dat Boutros Ghali vandaag in het Pakistaanse Islamabad zijn gesprekken zal voortzetten en daarna naar Iran zal reizen om over een plan voor nationale verzoening in Afghanistan te overleggen.

Een woordvoerder van de verzetsgroep Hizb-i-Islami onder leiding van Yunis Khalis verklaarde vanmorgen dat de mujahedeen op vreedzame wijze de controle hadden overgenomen over Jalalabad, een stad aan de hoofdweg van Kabul naar de Pakistaanse grens. De overdracht volgde op langdurige onderhandeling tussen de raad van aanvoerders van het verzet en de militaire autoriteiten in de stad, de bepaalde veiligheidsgaranties voor zichzelf en de stad wensten. Volgens de Hizb-woordvoerder was de overname in detail geregeld. De mujahedeen hadden eerst het belangrijkste verdedigingskordon in handen gekregen en waren daarna zonder incidenten opgerukt tot in de stad, aldus de woordvoerder. De stad is voorlopig overigens afgesloten voor alle verkeer. De naar het zich laat aanzien soepele overdracht van Jalalabad zou een precedent kunnen vormen voor Kabul. Westerse diplomaten in Peshawar sluiten niet uit dat de militaire aanvoerders van het verzet, net als in Jalalabad, het initiatief uit handen zullen nemen van de onmachtige, in Pakistan gestationeerde politieke leiders van het verzet.

Intussen blijft de toestand rond de Afghaanse hoofdstad gespannen. Hekmatyar, die zich thans ook zelf in Afghanistan ophoudt, zegt nog steeds Kabul na 26 april met geweld te willen innemen. Tijdens zijn ontmoeting gisteren in de provincie Logar met een vertegenwoordiger van het bewind in Kabul, herhaalde Hekmatyar zijn eis van een onvoorwaardelijke overgave van de stad. Woordvoerders van Hekmatyar ontkenden later berichten als zou hun leider bereid zijn tot een compromis met de militaire leiding in Kabul.

De meeste waarnemers achten het onwaarschijnlijk dat de troepen van Hekmatyar in staat zijn Kabul op eigen kracht te veroveren, zeker als zijn grote rivaal Ahmed Shaa Massoud partij tegen hem zou kiezen. Naar verluidt hebben de militaire autoriteiten in Kabul bovendien grote aantallen van de gevreesde Oezbeekse Jowzjan-militie uit het noorden van het land overgevlogen naar Kabul voor de verdediging.