Niemand rept over donkere kant van Rudolph Nureyev

Rudolf Nureyev, Ned.3, 20.25-21.55 uur.

De "sprong naar de vrijheid' van de danser Rudolph Nureyev op 17 juni 1961 bedroeg precies zes kalme stappen naar de Franse politie op het Parijse vliegveld Le Bourget. Hij was de eerste solistische danser uit de Sovjet-Unie die de voorkeur gaf aan het artistieke klimaat in het Westen. In de jaren zestig, begin zeventig was hij internationaal de beste danser. Over deze charismatische kunstenaar maakte Patricia Foy in 1990/'91 voor RM Associates in Londen een anderhalf uur durende documentaire, die vanavond door de NOS wordt uitgezonden.

Rudolph Hametovich Nureyev wordt op 17 maart 1938 geboren in een trein ergens tussen het Baikalmeer en Irkoetsk. Zijn leven begint in grote armoede. Als amateur-volksdanser snakt hij naar een balletopleiding. Die vindt hij bij de Leningrad Ballet School. Ondanks de vele conflicten met de leiding ontwikkelt de eigenzinnige tiener zich, onder de hoede van Alexander Poesjkin, tot een veelbelovend danser. Nureyev is twintig als hij bij het Kirov Ballet wordt geëngageerd als solist.

In het Westen valt het publiek meteen voor Nureyevs fascinerende theaterpersoonlijkheid en fabelachtige techniek. In een korte tijd verandert hij van een "danseur noble' in sprookjesballetten tot een danser van modern repertoire in werk van onder anderen George Balanchine ("Get rid of your princes'), Paul Taylor, Glenn Tetley of Rudi van Dantzig. Sinds 1963 choreografeert Nureyev zelf. Hij is artistiek leider van het Ballet de l'Opéra de Paris (1983-1989), acteert in films en regisseert er een en schrijft een autobiografie. Sinds vorig jaar dirigeert hij zelfs orkesten.

Patricia Foy maakte een brave collage van historisch materiaal, veel balletfragmenten en interviews waarin niemand rept over de donkere kant van de temperamentvolle Nureyev. Foy reconstrueerde op locatie Nureyevs kindertijd. Daarover vertellen zijn eerste balletlerares, de 101-jarige Oedeltsova, en Natalia Doedinskaja (80), de eerste partner. Over de Franse periode voeren de choreograaf Roland Petit en de ballerina Sylvie Guillem het woord. In Engeland zijn dat onder anderen Ninette de Valois, die Nureyev binnenhaalde bij The Royal Ballet, en Margot Fonteyn die als 42-jarige haar carrière met zeventien jaar verlengd zag als partner van de Rus. Gezeten op de rotsen van zijn eiland presenteert Rudolph Nureyev zich als een beminnelijke maar ondoorgrondelijke faun.