Buitgerichte aanpak

DE AFSPRAKEN die minister Hirsch Ballin (justitie) in Washington heeft gemaakt over de bestrijding van de internationale drugshandel vormen de kroon op een formule die bekend staat als “pluk ze”.

De ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, zoals de zondagse naam luidt, staat centraal in het akkoord tussen de Verenigde Staten en Nederland. Op basis van een intensievere informatie-uitwisseling gaan beide staten proberen criminele vermogens gezamenlijk in beslag te nemen. De opbrengsten worden eerlijk gedeeld. Hirsch Ballin heeft het Nederlandse aandeel alvast bestemd voor een speciaal fonds tegen de georganiseerde misdaad.

Het belang van de overeengekomen aanpak valt niet te veronachtzamen. Met name voor de grote mannen achter de schermen dienen de "bedrijfsrisico's' drastisch te worden vergroot. Naast de gevangenis - van waaruit menige drugsbaron trouwens gewoon de leiding van zijn organisatie voortzet - komt de portemonnaie bepaald in aanmerking. Want die is per slot van rekening een voorname motor van de drugssyndicaten. Maar Hirsch Ballin geeft het verkeerde signaal door het nieuwe initiatief in het teken te zetten van de justitiële zelffinanciering. De buitgerichte aanpak behoort uitsluitend de rechtshandhaving te dienen en niet mogelijk leuke dingen voor politie en justitie.

ER BESTAAT toch al twijfel aan het rechtsgehalte van de buitgerichte aanpak, waarvoor het vorige kabinet reeds een wetsvoorstel heeft ingediend. De eisen aan het bewijs worden drastisch versoepeld, bij het onderzoek wordt de rechter zoveel mogelijk geweerd, confiscatie kan volgen wegens geheel andere delicten dan waarop het onderzoek was gericht. Een (hooggeleerde) commentator vroeg zich in de vakpers zelfs hardop af of zo'n aanpak niet leidt tot “wederrechtelijk staatsvoordeel”.

Deze niet te kleineren kritiek is minder ver van ons bed dan men wellicht denkt. Er is geen enkele garantie dat het blijft bij Godfathers en aanverwanten. De ideeën van minister Kok over de meldingsplicht van banktransacties raken ook gewone burgers. In het tijdschrift voor strafrecht werd onlangs openlijk gewaarschuwd voor het hellende vlak van de buitgerichte aanpak: welk onderwerp zal de volgende keer aanleiding zijn om elementaire rechtsbeginselen opzij te zetten? Maar daarover had Hirsch Ballin uit Washington niets te melden.