Warenhuizen zullen gevolgen ondervinden van zwakkere economie; Bijenkorf verdringt Hema als troetelkind

ROTTERDAM, 23 APRIL. Wie wil weten wat er bij de Hema over enkele jaren nog te koop is, hoeft niet aan te kloppen bij bestuursvoorzitter dr.ir. A. Maas van Koninklijke Bijenkorf Beheer (KBB). Nadat hij eerder had laten weten dat de Hema zich uitsluitend zal richten op huisvrouwen tussen de 25 en 40 jaar, hield Maas gisteren, tijdens de toelichting op de jaarcijfers, een slot op de mond. Het assortiment wordt veel kleiner, méér wilde hij er niet over zeggen.

De Hema is tijdelijk geen leuk gespreksonderwerp voor het moederconcern KBB. Na jarenlang de winstmaker van het concern te zijn geweest - daarbij zelfs de luxueuze warenhuizen van de Bijenkorf achter zich latend - liep de winst eind jaren tachtig terug.

Op zijn hoogtepunt bedroeg de winst van de Hema volgens goedingelichte bronnen 100 miljoen gulden. Vorig jaar was dat in elk geval aanzienlijk minder en greep het concern in: om de 200 Hema's winstgevender te maken werd een herstructurering in gang gezet.

Gisteren bleek de volle omvang van die operatie. Eerder was al aangekondigd dat 200 van de 600 werknemers op het hoofdkantoor van de Hema naar ander werk moeten omzien. “Dat is niet wegens de besparing die dat oplevert, maar om de organisatie slagvaardiger te maken”, zei Maas gisteren daarover.

Ook de distributie is veranderd, waardoor in het centrale distibutiecentrum Lageweide bij Utrecht een aantal (tijdelijke) banen zullen verdwijnen. In plaats van om de vier weken elke Hema te bevoorraden, gebeurt dat nu elke dag. Dat ging in de aanloopfase niet zonder problemen. De omzet van KBB liep zelfs terug, doordat de Hema's eerst de voorraden in hun eigen magazijnen opmaakten, voordat ze nieuwe bestelden bij het centrale distributiecentrum, aldus Maas.

De kosten van het nieuwe distributiesysteem bedragen 20 tot 25 miljoen gulden en komen voor rekening van de Hema, zo verklaarde Maas. “Daardoor zal de winst van de Hema nog zeker tot 1994 zal worden gedrukt.” De overige kosten van de reorganisatie bij de Hema (25 miljoen gulden) worden als bijzondere lasten door KBB gedragen.

De Hema is niet verlieslijdend, herhaalde Maas gisteren meerdere malen. Wat hij niet zei, is dat de winst van de Hema natuurlijk kleiner zou zijn als de warenhuisketen als een zelfstandig concern zou worden gezien en zelf alle kosten van haar reorganisatie op zich zou nemen.

De KBB-topman sprak met meer plezier over de Bijenkorf, dat hard op weg lijkt de Hema als winstmaker van het concern in te halen. “Een uitmuntend bedrijf. Eén van de rendabelste warenhuizen in Europa en één van de succesvolste formules in de wereld.” De Bijenkorf heeft zes warenhuizen in Nederland en denkt over het openen van een nieuwe vestiging in Maastricht. Vorig jaar is hun omzet 9 procent gestegen (tot 758,5 miljoen gulden) en hun marktaandeel gegroeid.

"Met belangstelling' vernam Maas gisteren uit de kranten dat concurrent Vroom & Dreesmann nog altijd verlies lijdt. Het resultaat van zijn eigen warenhuizen hield hij voor zich. Noch KBB, noch Vendex maken resultaten van hun dochters bekend. Vendex maakt sinds kort alleen een uitzondering voor V&D. Deze leed vorig jaar nog een verlies van ongeveer 60 miljoen, meldde Vendex dinsdag.

Retailnet, de keten van 13 speciaalzaken waarin KBB een belang houdt van 60 procent (de overige aandelen zijn in handen van Blokker) blijkt eveneens een winstmaker. De omzet groeide vorig jaar harder dan het gemiddelde in de markt. Amici Mode en Intertoys (speelgoed) behaalden een grotere omzet, terwijl Marskramer met minder omzet genoegen moest nemen. Bruna boekt sinds de overneming door Retailnet in 1990 weer winst. De snelste groeier van KBB was M&S Mode (met 19 procent). De omzetverbetering was deels het gevolg van expansie. Na Duitsland en België heeft de mode-keten vorig jaar ook enkele winkels geopend in Frankrijk.

Beduidend minder tevreden toonde Maas zich over het resultaat van de in 1990 verworven Amerikaanse speelgoedketen FAO Schwartz. Vorig jaar leed deze een gevoelig verlies, terwijl KBB gerekend had op winst. De recessie in de VS, die harder aankwam dan verwacht, was volgens Maas hiervoor de voornaamste oorzaak. Vorig jaar is het aantal vestigingen per saldo van 18 tot 25 uitgebreid. Drie zijn er gesloten. Dit jaar zullen nog meer FAO-winkels worden opgeheven wegens onvoldoende rendement.

Afgelopen boekjaar is de netto winst van KBB - zoals eerder gemeld - flink gedaald. Zonder de reorganisatiekosten van de Hema bedroeg de winstdaling 8 procent. De bijzondere lasten meegerekend, is de netto winst zelfs 30 procent gekelderd, van 100 tot 69 miljoen gulden. De omzet is in 1991 met 7,4 procent gestegen tot 5,5 miljard gulden.

Voor dit jaar is KBB-topman Maas niettemin optimistisch. De verslechtering van de economie en de afnemende consumentenbestedingen zullen vooral de Hema en de Bijenkorf merken, aldus Maas. De speciaalzaken zullen hun omzetten daarentegen nog kunnen vergroten, zodat de resultaten van het hele concern “een opgaande lijn zullen vertonen.”