Timman speelt eindelijk partij uit één stuk

LINARES, 23 APRIL. Voor het eerst heeft Jan Timman een voorsprong genomen in zijn kandidatenmatch met Artoer Joesoepov. Gisteren won hij de achtste partij, waardoor hij met 4,5-3,5 voor kwam. Karpov en Short liggen een dag achter. Zij speelden hun zevende partij. Karpov won, waardoor de stand bij hen weer gelijk werd, 3,5-3,5.

Het is opmerkelijk hoe moeilijk de verdedigers het hier hebben. Met wit zijn tot nu toe negen partijen gewonnen, met zwart niet één. De score is wat vertekend doordat de zwartspelers minstens twee keer een duidelijke winst hebben gemist, maar zegt toch wel iets over het moderne schaak op topniveau. De openingsstudie is ontzettend belangrijk. Tegen een goed voorbereide witspeler heeft zwart het heel moeilijk.

Timman en Joesoepov zetten hun theoretische gevecht in de Russische opening voort. Een van Joesoepovs varianten had Timman in de zesde partij al onschadelijk gemaakt. Tegen de variant uit de vierde partij had hij natuurlijk ook iets klaarliggen. Nu deed Joesoepov het weer anders. De verdediging die hij deze keer koos is ongebruikelijk en heeft een slechte reputatie. Moeilijk te zeggen wat hij zich er bij voorgesteld had. Timman kreeg met een logische en rechtlijnige strategie duidelijk voordeel. Op de damevleugel had Joesoepov als gevolg van zijn openingsspel een bouwval overgehouden, waarvan hij de sloop op den duur niet zou kunnen verhinderen.

Aan de andere kant zou hij een koningsaanval moeten opzetten, maar het zag er in de verste verte niet naar uit dat het daar ooit van zou komen. Secondant Dvoretski had de stelling van zijn pupil al rond de twintigste zet opgegeven en gaf zich over aan filosofische bespiegelingen. Joesoepov had al zoveel gespeeld, hij was nu op de leeftijd gekomen dat zijn praktische vaardigheden minder werden dan zijn begrip van het schaken. Die leeftijd komt wel snel tegenwoordig, Joesoepov is 31 jaar.

Eindelijk een mooie, aan het bord bevochten winstpartij uit één stuk van Timman. Hij was er terecht tevreden over. Met de stand in de match was hij ook ingenomen. Het had ook anders kunnen zijn, Timman toonde zich er van bewust dat hij tot nu toe van een slechte vorm had blijk gegeven. Nog twee partijen. Vandaag hebben ze vrij. Morgen heeft Joesoepov wit, zijn laatste kans.

Zagainov, psycholoog en delegatieleider van de Karpov-ploeg, vertelde gretig over het uur van de waarheid dat gisteren was aangebroken en over de rol die hijzelf had gespeeld om Karpov daarvoor klaar te maken. Maandag, na Karpovs nederlaag, massage en gesprekken tot drie uur 's nachts, daarna sliep Karpov als een roos. Dinsdag had Zagainov Karpov op een uitstapje naar Granada gestuurd. Geen schaakbord, geen secondanten, geheel alleen moest hij met zichzelf in het reine komen. Short had zijn familie ook naar Granada laten gaan, maar was zelf met zijn secondant Kavalek thuis gebleven. Hij moest zich geestelijk omschakelen.

Steeds was Karpov favoriet geweest. Nu stond Short een punt voor voor. Zijn openingskeuze in de zevende partij leek beïnvloed door zijn nieuwe verantwoordelijkheid. Niet meer de frivole verrassingen uit het eerste deel van de match. Nu een overbekende Tartakower-variant van het damegambiet. Karpov kent deze versie door en door. Tussen Karpov en Kasparov werden alle partijen met deze variant remise, of het nu Karpov of Kasparov was die wit had. Maar of Short er verstandig aan deed om dit na te volgen, is de vraag.

Niets te vrezen, kleine maar duurzame kansen op winst in een overzichtelijke stelling, daar houdt Karpov van. Short is in deze match juist op zijn best geweest in moeilijke, onoverzichtelijke situaties. Short kwam snel in het nadeel en verloor een pion. Daarna vocht hij weer inventief terug en hij kreeg nog heel behoorlijke kansen op remise. Toen gaf hij, in lichte tijdnood, opeens zijn dame weg. Tegenprestatie voor het geschenk dat hij de dag daarvoor van Karpov had gekregen. Er wordt hier groot materiaal weggegeven door de kandidaten voor het wereldkampioenschap. Karpov en Short een dame, Joesoepov slechts een toren, maar toen was het ook meteen in één zet mat. Nog drie partijen bij Karpov-Short. Short heeft nog twee keer wit, Karpov heeft de ijzeren zenuwen en de enorme matchervaring.

Achtste partij

Wit: Timman - Zwart: Joesoepov

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. d2-d4 Pf6xe4 4. Lf1-d3 d7-d5 5. Pf3xe5 Lf8-d6 6. 0-0 Pb8-c6 Deze zet wordt zelden gespeeld, begrijpelijk, want zwarts pionnenstelling wordt verzwakt. 7. Pe5xc6 b7xc6 8. c2-c4 0-0 9. c4-c5 Ld6-e7 10. Pb1-c3 f7-f5 11. Pc3-e2 Le7-f6 12. Dd1-a4 Lc8-d7 13. f2-f3 Pe4-g5 14. Pe2-f4 Dd8-e7 15. Lc1-d2 g7-g6 16. Ta1-e1 De7-g7 17. Ld2-c3 Joesoepov blijkt niets bijzonders te hebben voorbereid om de variant te rehabiliteren. Wit staat zeer goed. 17...h7-h5 18. Ld3-a6 Ta8-b8 19. Pf4-d3 h5-h4 20. Pd3-e5 f5-f4 Meer kansen had hij na 20...h3 gehad. 21. h2-h3 Nu heeft zwart nog maar één kans: een offer op h3. Maar dat zit er niet in. 21... Tb8-e8 22. La6-d3 Lf6xe5 23. Te1xe5 Te8xe5 24. d4xe5 Dg7-e7 25. Da4xa7

Op zoek naar aanvalsmogelijkheden voor zwart werd dit gevonden: 25...d4 26. Lxd4 Lxh3 Dd7 gevolgd door Dxh3. Maar nog afgezien van het feit dat zelfs dit gunstig voor wit zou zijn, wit hoeft er helemaal niet op in te gaan. 26. Ld2 is heel goed, de e-pion is niet belangrijk. 25...Pg5-e6 26. b2-b4 De7-g5 27. Kg1-h1 Kg8-h7 28. a2-a4 Wit hoeft zich van alle zwarte aanvalsplannen niets aan te trekken. Hij laat zijn pionnen naar dame lopen, terwijl zwart aan de andere kant geen enkele reële dreiging kan scheppen. 28... Tf8-f7 29. b4-b5 d5-d4 30. Lc3-b4 Pe6-g7 31. Tf1-g1 Ld7-f5 32. Ld3-c4 Tf7-e7 33. Da7-b8 Pg7-h5 34. Db8-g8+ Kh7-h6 35. Lb4-e1 Ph5-g3+ 36. Kh1-h2 Te7-g7 37. Dg8-h8+ Tg7-h7 38. Dh8-f8+ Kh6-h5 39. b5-b6 c7xb6 40. c5xb6 d4-d3 41. Df8-f6 Nu wit de dames kan ruilen had zwart het rustig op kunnen geven. De witte vrijpionnen beslissen. 41... Pg3-e2 42. Tg1-f1 Pe2-d4 43. a4-a5 Pd4-c2 44. Df6xg5+ Kh5xg5 45. a5-a6 Pc2-e3 46. Tf1-f2 Lf5-c8 47. Lc4xd3 Th7-d7 48. a6-a7 Lc8-b7 49. Ld3-a6 Zwart gaf op.