Survival en commercie

In 1875 mocht de jonge Nederlandse marine-officier L.R. Koolemans Beynen na lang soebatten mee met de Britse gunboat Pandora op een reis naar de noordelijkste breedten van Canada, naar het ijzige gebied waar destijds (in 1848) de vermaarde Franklin-expeditie ten onder was gegaan. Het doel was ook meer over die verdwenen expeditie te weten te komen.

Beynen zag veel goeds in poolonderzoek. IJsvaart ontwikkelde onzelfzuchtige ijver, mannelijke ondernemingszucht en kalme doodsverachting, meende hij, en hij heeft na 1875 tot aan zijn zelfmoord in 1879 steeds vurig gepleit voor de hervatting van de Nederlandse poolvaart. Met succes: tussen 1878 en 1884 ondernam het Comité voor de IJsvaart zeven tochten met de poolschoener Willem Barents naar Spitsbergen en omgeving.

Voor het Aardrijkskundig Genootschap gaf Beynen een beknopte beschrijving van zijn tocht met de Pandora (die als Jeannette beroemd zou worden). Daarin treft men een interessante "lijst van victualie voor één man in 28 dagen'. In totaal werd voor die man en die dagen bijna 42 kilo voedsel uitgetrokken: 1,5 kilo per dag, koffie, azijn en rum niet meegerekend.

Niet bekend

Wie vandaag, met het oog op een extreme vakantie of desnoods bij wijze van oefening, een victualiënlijst voor een verblijf van 28 dagen op hoge breedte moet opstellen kan terugvallen op meer dan honderd jaar voedingsonderzoek en vooruitgang in levensmiddelentechnologie. Inmiddels is globaal bekend wat een mens onder allerlei omstandigheden nodig heeft en wat de verschillende levensmiddelen te bieden hebben. Een man van gemiddeld postuur die zich daar in het Noorden niet al te zwaar gaat inspannen heeft zo'n 12 à 14 megajoule (MJ) per dag nodig. Bijvoorkeur zou hij 70 à 80 gram eiwitten per dag moeten opnemen, naar verhouding wat minder als er veel dierlijke eiwitten in het rantsoen zitten. De overige joules put hij uit koolhydraten en vetten die in een verhouding 2 : 1 aanwezig moeten zijn. Dat is het voorschrift in een notedop. Duurt de vakantie ook werkelijk maar 28 dagen dan hoeft men zich weinig zorgen te maken over vitaminen, mineralen en ruwe vezels.

Met hulp van de Voedingsmiddelentabel en de uitgebreide analyses die steeds vaker op verpakte levensmiddelen worden afgedrukt kan de adspirant-kampeerder zonder veel inspanning een voedselpakket samenstellen dat aan alle eisen voldoet. Daarbij zal vanzelf het streven zijn op een zo laag mogelijk gewicht uit te komen.

De uitkomst van een dergelijke oefening is dat een persoon die verwacht 12 MJ per dag nodig te hebben dat tegenwoordig uit 750 gram levensmiddelen kan halen. Dat is de winst van ruim een eeuw onderzoek en ontwikkeling: een halvering van het rantsoengewicht. Het 750 grams-pakket omvat Maggi-maaltijden, Knorr-soepen, Sultana- en Garibaldi-biscuit, repen melkchocolade, pinda's, müsli, oude kaas, boter en harde worst (heel interessant is de natuurgedroogde harde worst van Compaxo: 22,25 MJ per kilo). Stuk voor stuk door Albert Heijn te leveren. Het komt er op neer dat men de gemiddelde calorische waarde van het voedselpakket (het hele pakket, waarin ook calorische non-valeurs als rozijnen, linzen en whisky kunnen zijn opgenomen) zonder veel moeite brengt op 16 MJ per kilo. Daarmee wordt duidelijk dat de kampeerder absoluut niet geholpen is met levensmiddelen die een calorische waarde hebben van 14 tot 18 MJ per kilo, maar een joule-prijs die vier tot zes keer hoger ligt dan het gemiddelde. Toch is dat de korte beschrijving van al het droogvoedsel dat tegenwoordig wordt aangeboden bij de kampeer- en bergsportzaken; met merken als Reiter, BCB/Raven en BCB/Peak; gevriesdroogde een-persoons instantmaaltijden ("Boeuf Bourguignon', "Steak Rossini', dat soort) die nooit culinaire hoogtepunten maar altijd een maximum aan afval opleveren.

Het aanbod van de pakjes (prijzen tussen de negen en veertien gulden) tekent de adventure-, fun- en survival-commercie die kampeerwinkels als Carl Denig, Demmenie en Bever Zwerfsport in zijn greep heeft gekregen. De nieuwe clientèle - jong en wild - vindt het allemaal prachtig. De oude klanten zien de regressie met lede ogen aan en hopen dat tent, rugzak en slaapzak zo lang meegaan dat een volgend bezoek aan de survivalshop nog jaren kan worden uitgesteld.