NASA op koopjesjacht in Rusland

De Amerikaanse Nasa heeft in Moskou besprekingen gevoerd over de toepassing van een Sojoez-voertuig als reddingssloep voor ruimtestation Freedom. Daarbij werd niet alleen van gedachten gewisseld met technici van het Energia Ontwerpbureau, maar ook met Russische regeringsfunctionarissen, die bereid zijn hun ruimtevaartmachinerie tegen elk redelijk bod te verkopen.

Als de Nasa zelf een reddingsvaartuig voor de Freedom zou ontwikkelen dan vergt dat al gauw een uitgave van zo'n twee miljard dollar. Een Sojoez-toestel kost slechts een fractie van dat bedrag. De Amerikaanse ruimteveren zijn niet geschikt als reddingssloep omdat ze maximaal een paar weken in de ruimte kunnen blijven. Een maandenlange verankering aan het Freedom-station behoort niet tot de mogelijkheden.

De met zonnepanelen voor de elektriciteitsvoorziening uitgeruste Sojoez die de Amerikanen als kandidaat-Freedomreddingssloep voor ogen staat, zal een heel ander ruimtevoertuig zijn dan de huidige TM-versie, die maar drie passagiers kan vervoeren. Van een dergelijk toestel zouden er met het oog op noodgevallen op zijn minst twee en mogelijk zelfs wel vier exemplaren aan de Freedom moeten worden verankerd. En die moeten dan elke tien tot twaalf maanden worden vervangen door "verse' soortgenoten. Vandaar dat de Russen hebben gewezen op de "Grote Sojoez'. Het Energia-ontwerpbureau had daarvoor al geruime tijd geleden een ontwerp ontwikkeld, maar als gevolg van de bezuinigingen zagen de Russen zich gedwongen dat project in de ijskast te zetten. De "Grote Sojoez' zou door uitbreiding van de terugkeer-module vijf tot zes in plaats van drie personen kunnen vervoeren.

In de oorspronkelijke Russische plannen was het de bedoeling dat het toestel zou worden gelanceerd met de krachtige SL-16 Zenit-raket, die is voorzien van motoren zoals die ook worden toegepast in de sterkste raket ter wereld, de Energia. De tien ton wegende Grote Sojoez kan ook per ruimteveer naar het station worden getransporteerd.

Kernreactor

Eerder al heeft de Nasa een volledig operationele Russische Topaz-2kernreactor gekocht, voor het spotprijsje van 10 miljoen dollar. Volgens de Amerikanen is de aankoop van de duizend kg wegende Topaz-2 kernreactor voordeliger dan zelf zo'n reactor te ontwikkelen. Topaz-kernreactoren zijn door de toenmalige Sovjet-Unie gebruikt als energiebron voor maritieme radarwaarnemingssatellieten van het type Rorsat.

Dit geeft de Russen toch wel enige hoop op een positieve beslissing ten gunste van hun "Big Sojoez'-reddingssloep. Om alvast zo dicht mogelijk bij het vuur te zitten heeft het Energia-bureau (ontwerper van onder meer Sojoez, ruimtestation Mir en Energia-raket) zijn vertegenwoordiging geopend in Herndon (Virginia) vlakbij Reston waar Nasa's Freedom-projectbureau is gevestigd.

Het gaat de Russen ook om de Amerikaanse interesse te winnen voor hun Energia-mammoetraket. Als de Energia wordt ingeschakeld bij het in de ruimte brengen van de verschillende onderdelen van het station, zou het Freedom-programma heel wat sneller verlopen.

Tot dusverre is de belangstelling van de Nasa beperkt gebleven tot de RD-170 voortstuwingsmotoren die in de Energia worden toegepast. Twee Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden hebben er al op aangedrongen om af te zien van de ontwikkeling van eigen raketten.

Overigens weet het Russische Energia-bureau drommels goed dat er in de race om een reddingssloep voor ruimtestation Freedom ook Japanse en Westeuropese gegadigden zijn. De Europese ruimtevaartorganisatie zou best bereid zijn een speciale Freedom-reddingsversie van het mini-ruimteveer Hermes te ontwikkelen. Volgens de Britse oud-ESA-directeur Roy Gibson kan van de Hermes een Freedom-reddingssloep gemaakt worden. Hij gaat eraan voorbij dat de Hermes geen bruikbare koppelingsmogelijkheid op het Amerikaanse ruimtestation bezit.

Ongelukken

Welke ongelukken maken een reddingsmissie noodzakelijk? Daartoe behoren verwondingen of ziekte van de bemanningsleden, besmetting van water en voedsel, aantasting van de atmosfeer in het ruimtestation, brand, explosie, onbeheersbare tuimeling van het station als gevolg van het uitvallen van de controlesystemen, treffers door meteorieten of ruimteschroot, plotselinge blootstelling van de astronauten aan straling, drukverlies etc. In geval van brand, explosie of wegvallen van de druk zou een evacuatie in minder dan een uur moeten plaatsvinden.

Toch is de noodzaak van een goede reddingsmogelijkheid niet voor iedereen een vaststaand gegeven. De Amerikaanse senator Jake Garn vindt het zonde om geld te spenderen aan een reddingsvoertuig omdat ""alle astronauten geheel vrijwillig de ruimte ingaan en bereid zijn hun leven te riskeren.''

Afgezien van ethische kwesties is er volgens de Amerikaanse astronaut dr. John Fabian een goede financiële reden om het Freedom-project toch maar van goede reddingssloep te voorzien. Tot dusverre, zegt Fabian, hebben ernstige ongelukken enorme vertragingen tot gevolg gehad. En het is nog maar de vraag wat meer geld kost: de ontwikkeling van een betrekkelijk simpele reddingssloep of een langdurig uitstel van allerlei missies.

BIJSCHRIFT ILLUSTRATIE

De tegenwoordige TM-versie van de Russische Sojoez. De drie kosmonauten bevinden zich in het middelste compartiment; de cabine waarmee ze naar de aarde moeten terugkeren. De voorgestelde "Grote Sojoez' zou maximaal zes ruimtevaarders kunnen vervoeren.