Afghaanse onderhandelingen muurvast

PESHAWAR, 23 APRIL. De onderhandelingen van de verschillende Afghaanse verzetsgroepen over de vorming van een overgangsbewind in Kabul zitten nog steeds muurvast. De onderlinge tegenstellingen tussen de voornaamste partijen lijken de laatste dagen eerder te zijn toegenomen dan verminderd.

De belangrijkste guerrillaleider, Ahmed Shah Massoud van Jamiat-i-Islami, voerde gisteren in zijn hoofdkwartier in Charikar ten noorden van Kabul overleg met de speciale gezant voor Afghanistan van de Verenigde Naties, Benon Sevan. Die reisde vandaag door naar Pakistan voor overleg met de Pakistaanse regering en andere vanuit Pakistan opererende Afghaanse verzetsleiders.

Radio Kabul maakte vanmorgen bekend dat Massouds grote tegenspeler, de radicale fundamentalist Gulbuddin Hekmatyar, op zijn beurt had gesproken met vertegenwoordigers van het bewind in Kabul. De radio gaf geen bijzonderheden over het gesprek. De autoriteiten in Kabul hebben gezegd bereid te zijn de hoofdstad aan de verzetsstrijders, de mujahedeen, over te dragen mits die het onderling eens zijn over een nieuw overgangsbewind.

Benon Sevan riep gisteren Massoud op zich via onderhandelingen en niet met geweld toegang te verschaffen tot de Afghaanse hoofdstad. Intussen melden verslaggevers uit Kabul dat Massouds troepen al aan de rand van de stad staan. Gezamenlijk met de regeringstroepen zouden ze controle op de toegangswegen houden. “Het regeringsleger is verslagen, de militairen zijn allang blij dat ze de macht vreedzaam kunnen overdragen en dat ze er met een feitelijke amnestie vanaf komen”, meent Massoud Khalili, een vooraanstaand adviseur van commandant Massoud in Peshawar.

Massoud heeft eerder laten weten dat hij bereid is te wachten met een opmars naar Kabul tot de verzetspartijen overeenstemming hebben bereikt over een overgangsbewind. Vooral Hekmatyar zou hierbij dwarsliggen. De tijd begint nu te dringen. “De mujahedeen moeten binnen twee tot drie dagen de stad innemen. Anders dreigt er een chaos, want er heerst sinds de val van Najibullah vorige week een politiek vacuüm in de hoofdstad en dat is niet goed”, verklaart Khalili.

Hekmatyar beticht Massoud ervan het overleg van de partijen te bemoeilijken door het aangaan van een verraderlijke coalitie met de voormalige communistische vijand in Kabul. “Massoud maakt nu gebruik van helikopters met communistische piloten”, stelde vanmorgen Hekmatyars woordvoerder in Peshawar, Nawab Salim. “Dezelfde communisten die ons land hebben geplunderd en verwoest. Je kunt je niet verzoenen met misdadigers.”

Hekmatyar eiste gisteren via een radiostation van zijn partij, Hizb-i-Islami, dat de regeringstroepen Kabul voor vrijdagavond zouden overdragen. Nawab Salim voegde hier later aan toe dat het niet in de bedoeling ligt om Kabul dan onmiddellijk binnen te trekken. Wel laat Hekmatyar zijn manschappen vanuit het zuiden steeds verder oprukken naar Kabul. Indien de stad niet voor zondagavond is overgedragen aan de mujahedeen, wil Hekmatyar Kabul met geweld innemen.

De grote vraag blijft of Hekmatyar zijn dreigementen kan waarmaken. Khalili acht die kans niet groot: “De kans dat Hekmatyar Kabul kan innemen is nihil. Hij heeft zichzelf geïsoleerd. Ook de aanvoerders van andere verzetsgroepen hebben zich akkoord verklaard met de strategie van Massoud”. Bekend is dat Hekmatyars partij over veel wapens beschikt, maar niet duidelijk is hoe effectief hij deze weet te gebruiken.

Uit Kabul komen intussen onbevestigde berichten dat de regeringstroepen in samenwerking met Massouds manschappen al een aanval van Hekmatyars troepen zouden hebben afgeslagen. Vliegtuigen van de Afghaanse luchtmacht staan naar verluidt paraat om bombardementen op de stellingen van Hekmatyars troepen bij de hoofdstad uit te voeren. Geen enkele verzetsgroep beschikt over vliegtuigen.

Intussen gaan de onderhandelingen tussen de verzetsgroepen in Peshawar door. Geen van de partijleiders lijkt echter kleur te willen bekennen voor duidelijk is hoe de confrontatie tussen Massoud en Hekmatyar afloopt. Khalili hekelde het lage tempo van de verzetsleiders. “Ze lijken niet te begrijpen dat het een historisch ogenbik voor Afghanistan is”.

De Pakistaanse minister van buitenlandse zaken , Siddique Kanju, die al enkele dagen tracht te bemiddelen tussen de verzetsgroepen, kon gisteren op een persconferentie nog weinig vooruitgang melden: “Als Allah het wil, zult u spoedig goed nieuws te horen krijgen', stelde hij. Waarnemers stellen echter dat Pakistans invloed op het Afgaanse verzet de afgelopen maanden sterk is afgenomen. De dienst wordt vooral uitgemaakt door de guerrilla-aanvoerders in Afghanistan zelf.

Pakistan maakt zich ernstige zorgen dat Afghanistan een periode van chaos tegemoet gaat, die ook het buurland Pakistan zou aantasten. Nieuwe gevechten zouden bovendien tot een nieuwe stroom vluchtelingen kunnen leiden en Pakistan gaat nu al gebukt onder een Afghaanse vluchtelingenpopulatie van tussen de tweeen drie miljoen mensen.

Overigens lijken de vluchtelingen op het ogenblik eerder de andere kant uit te gaan.