Stroom lava uit Etna nu onder controle

ROME, 22 APRIL. De lavastroom op de Etna is waarschijnlijk onder controle gebracht nadat gisteravond in een nooit eerder uitgevoerde operatie de ondergrondse stroom is geblokkeerd door een soort kralenketting van rotsblokken te laten vallen in een opening van de "tunnel' met lava.

Direct daarna maakten Amerikaanse mariniers, gidsen van de Etna en soldaten van de Italiaanse genie enthousiast een vreugdedansje op het maanachtige lava-landschap hoog op de vulkaan. Rond het middaguur vandaag durfde nog niemand te zeggen of alle gevaar voor het bedreigde stadje Zafferana is geweken, maar bij een eerste inspectie per helikopter vanmorgen bleek dat een groot deel van de lavastroom is geblokkeerd.

“Dit is een historische dag”, riep de wetenschappelijke leider van de reddingsacties, de vulkanoloog Franco Barberi, tegen half acht gisteravond uitgelaten via de radio waarmee hij in contact stond met de mensen aan de voet van de vulkaan. “Het is de eerste keer dat de mens erin slaagt de lava uit zo'n diep kanaal naar boven te laten komen.”

Opgewonden had hij heel de middag een ooggetuigeverslag gegeven van wat hij zelf een alles-of-niets poging had genoemd om de lava te stoppen. Het hoofdprobleem was dat de vloeibare lava door een soort ondergrondse tunnel naar beneden stroomde, en daardoor veel langer vloeibaar bleef. Daarom wilde Barberi de lava hoog op de vulkaan naar de oppervlakte brengen. Daar zou de gesmolten rots kunnen afkoelen.

Rondom een opening in de tunnel op ruim 2100 meter hoogte werden tegen de dertig enorme blokken van cement neergelegd, met elkaar verbonden door stalen kabels. Het 92 ton wegende snoer zou in het gat moeten storten door er een nieuw cementen blok aan te hangen, dat de rest mee naar beneden moest trekken.

Deze moeilijke en gevaarlijke operatie werd uitgevoerd door Amerikaanse mariniers, aangevoerd via de Amerikaanse basis op Sicilië, Sigonella. Met enorme Sea Stallion helikopters werden de laatste blokken aan de kabels gehangen. Hitte, stof, enorme herrie en het imposante beeld van de kolossale helikopters deden Barbari roepen: “Het lijkt wel een scene uit (de Vietnam-film) Apocalypse Now.”

Iets over half zes werd het eerst blok cement eraan gehangen. Maar er gebeurde niets: de stalen kabels waren door de enorme hitte enigszins elastisch geworden. Ook vijf andere blokken konden het snoer van cement niet het gat in trekken en het einde van de dag naderde.

Het leek alsof de Amerikaanse mariniers gelijk kregen die na het mislukken van eerdere pogingen om de lavastroom te stoppen, vertwijfeld hadden uitgeroepen: “De Etna is erger dan (de Iraakse leider) Saddam Hussein.” Maar om iets na zeven uur werden mijnen langs de rand tot ontploffing gebracht om in een gecontroleerde aardverschuiving de rotsblokken in het gat te laten storten, en dit keer lukte het.

Na de enorme knal gaf Barberi weer zijn verslag. Het effect van de blokkade was onmiddellijk zichtbaar. “Buitengewoon. We zien de lava omhoog komen. Hij zwelt zienderogen op. Het lijkt wel een soufflé die omhoog komt.”

Barberi en zijn medewerkers hebben 's avonds laat en na een eerste inspectie vanmorgen gewaarschuwd dat het nog niet zeker is of nu alle gevaar voor het zevenduizend inwoners tellende stadje Zafferana is geweken. Zij hebben echter goede hoop. Als inderdaad de lavastroom is geblokkeerd en op ruim 2100 meter hoogte naar de oppervlakte komt, levert zij veel minder gevaar op. Vanmiddag zou de vulkaan opnieuw worden geïnspecteerd.

De schade is nu in Zafferana beperkt gebleven. Eén huis buiten de bebouwde kom is verwoest door de lava, maar de stroom heeft halt gehouden op ongeveer een kilometer van het centrum en beweegt al een paar dagen niet meer. In winkels in het stadje worden nu voor ongeveer 22 gulden asbakken verkocht die zijn gemaakt van lava.

De uitbarsting is ook goed voor het toerisme: gistermiddag liep de operatie met het snoer van rotsblokken zelfs een korte vertraging op omdat een groepje toeristen probeerde op eigen gelegenheid naar boven te klimmen.