Optimistische Vendex verkeert voorlopig nog in schemerzône

AMSTERDAM, 22 APRIL. Bij Vendex International, het moederconcern van de noodlijdende warenhuisketen Vroom & Dreesmann, heerst ongekend optimisme. De centrale ondernemingsraad prijst de directie dat zij het concern in weinig tijd heeft teruggebracht tot een aantal kernactiviteiten. En de ondernemingsraad van V&D begint zowaar te geloven dat de warenhuizen volgend jaar uit de verliezen zullen komen.

Directie-voorzitter J.M. Hessels van Vendex zei gisteren bij de presentatie van de jaarcijfers dat het concern “een zonniger toekomst” tegemoet gaat. Maar feitelijk bevindt Vendex zich nog in een schemerzône. De verdubbeling van de netto winst in het afgelopen boekjaar (van 90 naar 183 miljoen gulden) was vooral te danken aan de sanering en afstoting van verlieslijdende bedrijven die niet tot de kernactiviteiten worden gerekend.

Van de kernactiviteiten (detailhandel en zakelijke diensten), waarvan Vendex het in de toekomst moet hebben, bleef het bedrijfsresultaat nagenoeg gelijk. De netto winst ervan is zelfs gedaald van 235 tot 185 miljoen gulden, doordat de winstbijdragen van deelnemingen tegen- of wegvielen.

Waar het in de toekomst om draait, merkte Hessels op, is de kwaliteit van de winst. Vooral van de winst in het kernbedrijf. Deze laat nog te wensen over. Het rendement op eigen vermogen is vorig jaar weliswaar verdubbeld van ruim 5 tot 11,4 procent, maar dat is nog onvoldoende, aldus de Vendex-topman. Het rendement vóór de strategische heroriëntatie (in het boekjaar 1987-1988) bedroeg 13 procent.

Het grootste zorgenkind - dat de winst van Vendex jaren onder druk heeft gezet - is V&D. Maar het einde van de reorganisatie bij de warenhuisketen is in zicht. Eind volgend jaar moet V&D weer een bescheiden winst boeken. Als de omzet voor die tijd niet achteruitholt, wordt die doelstelling ook gehaald, zo voorspelde directie-voorzitter E. Hamming van V&D gisteren.

Hamming gaat ervan uit dat de omzet niet of nauwelijks zal toenemen. De resultaatverbetering (volgens de doelstellingen nog circa 90 miljoen gulden) moet geheel komen uit kostenbesparingen door automatisering en de vorig jaar in gang gezette reductie van 265 banen op het hoofdkantoor en de regiokantoren.

De betere resultaten bij V&D en het hele Vendex-concern geven aanleiding om weer na te denken over een beursintroductie, zei Hessels. Die beursgang had vorig jaar al moeten geschieden, maar ging toen niet door wegens de slechte resultaten bij V&D. In plaats daarvan moesten de aandeelhouders (een aantal families en de verzekeraars Aegon en Nationale-Nederlanden) genoegen nemen met 37,5 miljoen gulden minder dividend, om V&D uit de rode cijfers te helpen. Dit jaar zal het dividend weer worden opgetrokken tot het oude niveau (132,50 gulden per aandeel).

De verdienste van Hessels is, dat hij het concern in snel tempo tot een aantal winstgevende bedrijven weet terug te brengen, aldus voorzitter J. Nathans van de centrale ondernemingsraad gisteren in een reactie op de resultaten van Vendex. Wat door de eerste topman van Vendex, Anton Dreesmann, in vijftien jaar is opgebouwd, heeft Hessel in twee jaar weer gedeeltelijk ontmanteld.

In 1973 werden de zelfstandige warenhuizen van de families Vroom en Dreesmann samengevoegd tot Vroom & Dreesmann Warenhuizen, met Anton Dreesmann aan het hoofd. Deze breidde het familiebedrijf fors uit: supermarkten, modewinkels, een bank, een juwelier, schoonmaakbedrijven en uitzendorganisaties werden door hem aan het concern toegevoegd. In 1977 zette Vroom & Dreesmann de eerste stap over de grens en vijf jaar later werd het concern omgedoopt tot Vendex International.

Uiteindelijk heeft Anton Dreesmann zelf, voordat hij in 1988 ernstig ziek werd, de heroriëntatie in gang gezet. Eerst zijn gedoodverfde opvolger Van der Zwan, toen directeur Verhoef en sinds 1990 Hessels hebben de buitenste lagen van het concern afgeschild.

De verliezen van de bedrijven die Hessels niet tot de kernactiviteiten rekent en waar hij in de toekomst vanaf wil, zijn afgelopen boekjaar verminderd van 145 tot 39 miljoen gulden. Gesaneerd werden het postorderbedrijf Maildex (verlies in 1990-'91: 47 miljoen) en Staal Bankiers (verlies in 1990-'91: 46 miljoen ten laste van Vendex). Op termijn zullen beide worden afgestoten.

Het verlieslijdende Ter Meulen Post is vorig jaar aan Freemans verkocht. De doe-het-zelfketen MR. Goodbuys in de VS is gesloten op het moment dat het 59 miljoen gulden verlies had en in Brazilië is een aantal verlieslijdende warenhuizen gesloten of verkocht.

Voor de strategische heroriëntatie was vorig jaar 832 miljoen gulden gereserveerd. Het grootste deel daarvan is gebruikt voor de gezondmaking van de niet-kernactiviteiten. Ongeveer honderd miljoen gulden ging naar V&D, de enige kernactiviteit waar geld bij moet wegens een reorganisatie. De operatie gezondmaking kon worden betaald met de opbrengst van de verkoop van het belang van 24 procent in de Amerikaanse warenhuisketen Dillard's.

Volgend jaar komt de bijzondere last voor niet-kernactiviteiten niet meer in de boeken voor, zo voorspelde Hessels. De terugtrekking op kernactiviteiten zal dan goeddeels zijn voltooid.

De kernactiviteiten die overblijven, zijn detailhandel en zakelijke diensten. Daarvan zal vooral de detailhandelspoot, en in het bijzonder de supermarkten en de warenhuizen, het zwaar voor de kiezen krijgen. Door de verslechtering van de economie nemen de consumentenbestedingen af. De levensmiddelenpoot van Vendex kon het resultaat vorig boekjaar maar licht verbeteren, van 90 naar 92 miljoen gulden. Het resultaat van V&D is nog sterker afhankelijk van de omzet. Het warenhuisconcern wordt alleen rendabel als er meer mensen komen kopen.