Onderwijs struikelblok; Ministers in impasse over bezuinigingen

DEN HAAG, 22 APRIL. De kabinetsbesprekingen over de begroting voor volgend jaar verkeren nog steeds in een impasse.

Het grootste struikelblok vormt het verzet van de bewindslieden van onderwijs tegen verdere bezuinigingen op hun departement. Maar ook over de koppeling tussen lonen en uitkeringen en lastenverlichting is de strijd weer opgelaaid.

Rond het middaguur was nog niet duidelijk of minister-president Lubbers en minister Kok (financiën) er in zouden slagen om voor het beraad vanavond met een gezamenlijk voorstel te komen. Op basis van notities van Financiën en Algemene Zaken sprak een woordvoerder van Financiën over “een moeilijke klus”.

De ontkoppeling van de uitkering aan de loonontwikkeling in het bedrijfsleven en het (gedeeltelijk) schrappen van de inflatiecorrectie in de loon- en inkomstenbelasting zijn twee belangrijke onderdelen van het pakket dat vanavond ter tafel ligt. De ontkoppeling is een zwaar punt voor de PvdA, het schrappen van de inflatiecorrectie dit jaar valt voor de CDA-fractie in de categorie "eens maar nooit weer'. Minister Andriessen (economische zaken) heeft zich tot nu sterk verzet tegen dergelijke belastingmaatregelen die door minister De Vries (sociale zaken) en minister Kok zijn voorgesteld.

Van verscheidene kanten, onder anderen door CDA-fractieleider Brinkman, wordt er inmiddels van uitgegaan dat, gezien de politieke onenigheid over de financiering van de lastenverlichting, beslissingen hierover pas in de komende zomer worden genomen. Minister Kok wil zijn collega van onderwijs, Ritzen, ontzien bij de bezuinigingen die een lastenverlichting voor bedrijven en burgers mogelijk moeten maken. Daardoor zou Ritzen 200 miljoen minder hoeven te bezuinigen. Ritzen houdt echter zeer grote bezwaren tegen de resterende 450 miljoen die zijn departement moet ombuigen als aandeel in de 1,4 miljard aan bezuinigingen van het kabinet.

Het kabinet heeft tot nu toe ook geweigerd extra geld uit te trekken voor het wegwerken van de salarisachterstand in het onderwijs. Ritzen heeft de onderwijsbonden toegezegd die achterstand zoveel mogelijk te zullen wegwerken. De begroting van 1993 moet daartoe “een positief signaal” bevatten, aldus Ritzen. Vanavond bij het kabinetsberaad zullen Ritzen en staatssecretaris Wallage het kabinet daarom om nieuwe, verdergaande concessies vragen.

Pag.3: Weinig steun voor Ritzen en Wallage

Bij de andere bewindslieden, inclusief die van de PvdA, bestaat echter een zeer grote aarzeling om Ritzen tegemoet te komen. Zij vrezen extra aanslagen op hun eigen begrotingen als de minister van onderwijs wordt ontzien.

Zo is tijdens het bewindsliedenoverleg van de PvdA-ministers gisteravond voorgesteld om minister Ter Beek extra te laten inleveren om de druk voor Ritzen te verlichten.

Ook bij de CDA-fractie bestaat grote weerstand om Ritzen minder te laten bezuinigen. Onderwijsspecialisten daar wijzen erop dat net als vorig jaar Ritzen waarschijnlijk geld over heeft in zijn begroting, wat overigens bij Onderwijs wordt ontkend. Dat overschot zou volgens het CDA kunnen oplopen tot 500 miljoen in 1994. Bovendien zit het de christen-democraten dwars dat de bewindslieden zich de laatste weken in het openbaar steeds sterker afzetten tegen de periode-Deetman, de voorganger van de twee bewindslieden. Zo sprak Ritzen bij een vakbondsbijeenkomst in Den Bosch twee weken geleden over “tien jaar kaalslag die natuurlijk niet in tien maanden goedgemaakt kan worden”.

PvdA-onderwijsspecialist T. Netelenbos ontkent inmiddels ten stelligste berichten dat haar fractie in de Tweede Kamer genoegen neemt met een klein financieel gebaar van het kabinet richting lerarensalarissen. Een bedrag tussen de 50 en 100 miljoen zou daarbij al voldoende kunnen zijn. “Onze inzet is en blijft om jaarlijks 300 miljoen vrij te maken voor het inlopen van de achterstand”, aldus Netelenbos.

Het kabinet streeft ernaar om vanavond de besprekingen over de budgettaire kaders van de begroting 1993 af te ronden, met eventueel een uitloop naar morgenvroeg. Meer tijd is er niet. Minister Kok vertrekt morgenmiddag naar Washington voor een bijeenkomst van het Internationaal Monetair Fonds. Minister Andriessen vertrekt een dag later met een handelsmissie naar China.