Nazi-jager Wiesenthal geeft Kohl gelijk in dispuut met Joods Wereldcongres; Bonn wijst kredietaanvraag Israel af

BONN, 22 APRIL. Duitsland is niet van plan Israel gegarandeerde kredieten tot circa tien miljard dollar te verstrekken. Dat bedrag had vooral bestemd moeten zijn voor de opvang en integratie van grote aantallen joden uit de vroegere Sovjet-Unie. De huidige moeilijke financiële situatie van de Bondsrepubliek laat kredieten danwel kredietgaranties van deze omvang niet toe. Bovendien maakt het Israelische nederzettingenbeleid zoiets ook politiek bezwaarlijk, aldus regeringswoordvoerder Dieter Vogel gisteren in Bonn.

Kanselier Helmut Kohl was vorig najaar door Israel benaderd met die wens, nadat de VS een dergelijk krediet hadden geweigerd wegens hun bezwaren tegen de Israelische nederzettingenpolitiek in bezette Arabische gebieden. Woordvoerder Vogel bevestigde dat er al enkele maanden over de kwestie is gesproken. Maar hij ontkende berichten van de afgelopen dagen in Duitse en Israelische media als zouden van Duitse kant al meer of minder concrete toezeggingen zijn gedaan. Vogel ontkende ook het bestaan van een brief van Kohl aan minister van buitenlandse zaken Levy waarin de bondskanselier het verzoek al had afgewezen. Zo'n brief werd vorige week door een Israelische krant aangehaald.

De Duitse regering zat in een nogal moeilijk parket. Zij zag er om voor de hand liggende historische redenen tegenop om het Israelische verzoek direct af te wijzen. Na de kritiek uit Israel en het Joods wereldcongres op kanselier Kohls lunch vorige maand in München met de Oostenrijkse president Waldheim was de kwestie nóg wat gevoeliger geworden. Waldheim verkeert in een soort diplomatieke quarantaine sinds in '86 bekend werd dat hij in de Tweede Wereldoorlog als officier diende bij een eenheid in Joegoslavië die betrokken was bij deportaties.

Aan de andere kant moest de Duitse regering gezien de enorme kosten van de economische opbouw van Oost-Duitsland (circa 150 miljard mark per jaar), haar hulp aan de vroegere Sovjet-Unie en Oosteuropese landen (een kleine honderd miljard) en de vrij algemene ongerustheid in Duitsland over de verslechterende economische toestand vrezen voor binnenlandse kritiek als zij wèl vergaand zou ingaan op nieuwe omvangrijke Israelische kredietwensen. Juist in het afgelopen weekeinde heeft minister Theo Waigel (CSU, financiën) voor de komende jaren een “keihard” budgettair beleid aangekondigd.

Daarbij komt dat Bonn de VS niet voor de voeten wilde lopen als belangrijkste promotor van het Israelisch-Arabische vredesproces in het Midden-Oosten ("land voor vrede') en als eerste bondgenoot van Israel. Bovendien moest de Duitse regering vrezen dat zij via deze kwestie als het ware haars ondanks betrokken zou raken in de campagne voor de Israelische verkiezingen van juni aanstaande. De conservatieve regering van Likoed-premier Shamir wil immers haar omstreden nederzettingenbeleid voortzetten terwijl de sociaal-democratische oppositie onder lijsttrekker Yitzak Rabin daaraan juist een einde wil maken. Als Rabin de verkiezingen wint, vervalt meteen ook Washingtons bezwaar tegen het gevraagde krediet, is de redenering in Bonn.

Het Israelische dagblad Haaretz becijferde dezer dagen de totale Westduitse financiële Wiedergutmachung sinds de Tweede Wereldoorlog op 28 miljard mark aan joodse oorlogsslachtoffers en 3 miljard aan de staat Israel. Begin vorig jaar, tijdens de Golf-oorlog, zegde de Duitse regering Israel voor 1,35 miljard extra steun toe. Dat bedrag was vooral bedoeld voor militaire aankopen, onder meer voor twee onderzeeboten die thans in Emden in aanbouw zijn.

Na de kritiek van het Joods Wereldcongres op zijn lunch met president Waldheim, vorige maand, verweet Kohl datzelfde congres dat het tot het laatst de Duitse eenwording had bestreden en de toenmalige DDR-regering nog najaar '89 zelfs had verzekerd alles te zullen doen om de Duitse eenheid alsnog te helpen voorkomen. Het Joods Wereldcongres had dat ontkend.

De Duitse regeringsvoorlichtingsdienst heeft gisteren een artikel verspreid dat "nazi-jager' Simon Wiesenthal, leider van het joods documentatiecentrum in Wenen, de uit Israel afkomstige historicus prof. Michael Wolffson en de Britse uitgever/publicist Georg Weidenfeld in de Jerusalem Post van vorige donderdag hadden geschreven. In hun artikel, dat mede gebaseerd is op documenten van het vroegere Oostduitse ministerie van buitenlandse zaken, bevestigen de auteurs Kohls lezing.

De auteurs wijzen op een jarenlange nauwe relatie tussen DDR-staatsschef Erich Honecker - “ de man die Yassir Arafat kuste” - en Edgar Bronfman, de leider van het Joods Wereldcongres, die in 1985 de hoogste DDR-onderscheiding kreeg. Bronfman liet zijn vertegenwoordiger in de DDR, Miriam Stern, november '89 (na de val van de Muur) in Oost-Berlijn verklaren dat het wereldcongres (in de VS) “alles binnen zijn mogelijkheden zou doen om de Duitse eenheid te verhinderen”.

Volgens de auteurs zou dat zijn gebeurd buiten voorkennis van Heinz Galinski, die voorzitter van de Centrale joodse raad in Duitsland is en vice-president van het Joods Wereldcongres. Zij schrijven onder meer: “ (..) Het democratische Duitsland is niet het Derde Rijk en Helmut Kohl is heel beslist niet Adolf Hitler. (..) In zijn huidige situatie hebben Israel en het joodse volk vrienden nodig, wij kunnen ons niet veroorloven ons van oude en betrouwbare vrienden te verwijderen of hen zelfs te verliezen.”