Vuurwerk en foutjes bij opening Expo

SEVILLA, 21 APRIL. Voor de Papoea's, de bewoners van de Fiji-Eilanden en het volk van Tonga, Kiribati en Vanuatu was het gisteren een moeilijke dag. Terwijl de wereldtentoonstelling van Sevilla feestelijk werd geopend door de Spaanse koning, stonden hun vertegenwoordigers in een uithoek van het Expo-terrein verslagen bij de geblakerde resten van hun paviljoen. Twee dagen voor de opening veroorzaakte een overspringende vonk bij het aanleggen van de automatische blusinstallatie een razendsnel om zich heen grijpende brand.

Elders was het een en al muziek, ballonnen, duiven, dans, champagne, laserlicht en klokgelui, alsof het nu pas Pasen werd. De meer dan honderd paviljoens van de Expo hadden gisteren bijna allemaal hun eigen feestelijkheidje, terwijl meer dan 200.000 bezoekers nieuwsgierig over de wandelpaden struinden. Omstreeks tien uur was er een grote optocht en een vuurwerk dat zo oorverdovend was, dat het even leek of het door de ETA was aangericht. Dat was niet zo. In Sevilla liep gisteren bijna alles volgens plan. Koning Juan Carlos zei in zijn openingstoespraak dan ook dat deze wereldtentoonstelling, die de grootste aller tijden is, niet anders dan een succes kan worden. Spanje, zo zei de koning, wil met dit evenement zijn nieuwe gezicht laten zien: tolerant, open en geavanceerd op het gebied van kunst en technologie.

Bescheiden liet het staatshoofd na te vermelden dat hij zelf de aanzet heeft gegeven voor de wereldtentoonstelling, door in 1976 in het openbaar de kandidatuur van Spanje te stellen. Aanvankelijk zou Chicago de eer met Sevilla delen, want de Verenigde Staten wilden het vijfde eeuwfeest van de ontdekking van Amerika niet ongemerkt voorbij laten gaan. Maar Chicago trok zich in 1982 terug. In de daaropvolgende jaren werd een project dat aanvankelijk vooral bedoeld was als een fikse stimulans voor het toerisme van Andalusië overgenomen door de socialistische regering van Felipe Gonzalez, die besloot er een veel zwaarder gewicht aan te geven en de zaak grootser op te zetten. De Expo moest een proef op de som worden voor het welslagen van de overgang van dictatuur naar democratie.

Volgens politici die bij de besluitvorming betrokken zijn geweest, heeft de wetenschap meegespeeld dat de wereldtentoonstelling van Osaka voor Japan inderdaad een dergelijk effect heeft gehad. Door die gebeurtenis veranderde Japan, in de ogen van de wereld, van een land dat in de schaduw van de Tweede Wereldoorlog leefde en alleen slechte kopieën maakte van Westerse uitvindingen in een vooruitstrevende natie die uitblinkt door prestaties op het gebied van wetenschap en industrie.

Van de ontsluiting van de perifere regio Andalusië door middel van nieuwe wegen en andere communicatiemiddelen, profiteert tot ongenoegen van de rest van de streek vooral Sevilla. En de stad is er niet eens volop dankbaar voor. De plaatselijke kranten brachten gisteren zonder uitzondering in hun hoofdartikelen naast lof voor de verrichte inspanningen ook zorgen voor de toekomst onder woorden. Madrid verwacht wonderen van de aangelegde infrastructuur, maar voorlopig bestaat er nog weinig uitzicht op de vestiging van bedrijven en grote instellingen wanneer de Expo over een halfjaar voorgoed de poorten sluit. Gisteren en eergisteren werd er in de stad gevochten tussen politie en anti-Expo-demonstranten. De ongeveer vijftig arrestanten bleken overigens geen Andalusiërs, maar voornamelijk Duitsers en Basken te zijn.

Sevilla, dat nog maar net bekomen was van de drukste Heilige Week sinds de middeleeuwen, was tot op het laatste moment aan het werk in en om de Expo. Midden in de nacht werden nog bomen geplant en tegels gelegd. In verscheidene kerken was zondagochtend een oproep aan de gelovigen gedaan om te komen helpen met het schoonmaken van het paviljoen van de Heilige Stoel. Het zag er gisteren piekfijn uit.

Twee van de grootste en belangrijkste paviljoens, die van Italië en Frankrijk, hadden hun inrichting tot het laatst geheim gehouden en lieten gisteren allerlei verbluffends zien. Minister van buitenlandse zaken Gianni de Michelis liet zich met zichtbaar genoegen rondleiden door het immense Italiaanse bouwwerk, waar in geraffineerde opstellingen vooral de kunst en de elektrotechniek worden gepresenteerd. Het Franse paviljoen wordt door de verantwoordelijke regeringscommissaris, Régis Debray, omschreven als "iets tussen Disney en Diderot'. Het bevat een verdieping die gewijd is aan de verhouding tussen boek en wereld en een geheel ondergronds gesitueerde hal waar met behulp van geluids- en lichteffecten een blik op de elektronische toekomst wordt gegeven.Het Nederlandse paviljoen was al vroeg op de dag open en genoot daarom een behoorlijke belangstelling. De als waterscherm uitgevoerde wanden vertonen nog steeds kinderziektes en daarom moest het publiek door een juffrouw met een paraplu naar binnen worden geleid en was een voor de deur geplaatst kunstwerk van Niek Kemps ondergelopen en gesloten. Eenmaal binnen vermaakte men zich echter uitstekend. De viewmasters die een indruk van het Nederlandse landschap geven zijn volgens de Nederlandse Debray, Henry Remmers, zelfs een groot succes.

Nadat de paviljoens om tien uur 's avonds de deur op slot hadden gedaan, bleef het nog lang onrustig op de Expo. Maar dat was de bedoeling ook. Het terrein is de komende 175 dagen tot vier uur 's nachts geopend. Dan vinden de meeste van de 55.000 geprogrammeerde muziek- en theateruitvoeringen plaats. Het is dan koel in Sevilla, of althans koeler dan overdag. Gistermiddag was het volgens de weerkaart met 32 graden de heetste plek van Spanje. Na één dag kan al worden vastgesteld dat warmte, lange rijen en hoge prijzen de belangrijkste vijanden van de wereldtentoonstelling zullen zijn.