Schönberg Ensemble goed op dreef met Voestin

Concert: Schönberg Ensemble o.l.v. Lev Markiz. Werken van: Skrjabin/Wagemans, Hersjkovitsj, Volkonski, Voestin en Schnittke. Gehoord: 19/4 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Herhaling: 22/4 Anton Philipszaal Den Haag, 23/4 De Oosterpoort Groningen en 26/4 De Doelen Rotterdam

Steeds weer vallen contradicties op in het hedendaagse Russische componeren. Nemen we Aleksandr Voestin, van wie het Schönberg Ensemble zondagavond uitstekend op dreef in Utrecht de Nocturnes uit 1971/1982 uitvoerde. Stijl, materiaal, dynamiek, klankkleur en emotioneel karakter acht de componist zelf ondergeschikt aan de oplossing van het probleem dat gesteld wordt door de tijd: elk werk behoort ondergeschikt gemaakt te worden aan de werking van een algemene wetmatigheid.

Die wet is in getallen uit te drukken, bij voorbeeld in een twaalfdeligheid. Maar de klinkende werkelijkheid is, dat het bonte en kleurige element alle aandacht naar zich toetrekt en vooral het onverwachte trekt. En zoals bij zo veel Russen ontstaan er pieken en dalen, volgen verbluffende momenten op naïeve.

Wel degelijk een eenheid in uitdrukking bood een vriendelijk tedere suite van Filip Hersjkovitsj in Webern-stijl. Andrej Volkonski's veelkleuriger Spiegelsuite had meer pretenties, het koppelt Webern aan de grote Russische groteske traditie. De suite geldt als het geboortejaar van de nieuwe muziek in de Sovjet-Unie.

Superieur was de voordracht in dit negental liederen voor sopraan, orgel, fluit, viool, gitaar en slagwerk: Charlotte Riedijk wist met veel raffinement alle nuances in zang en spreekstem uit te diepen. Ook violist Peter Brunt stond volkomen boven de moeilijkheden die Alfred Schnittke hoog voor hem had opgestapeld in het Derde Vioolconcert uit 1978. Een bijzonder somber stuk, wrang, met het accent op de lage blazers waartegen de vioolsolo scherp aftekent. Opeens verschijnen Mahleriaanse klarinetten, hobo's en fluiten die een verloren paradijs oproepen alvorens een strijkkwartet met zachte hemelse koraalmelodieën en typisch Schnittke-slot spelen.