Weekoverzicht

De Europese bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBRD) heeft haar eerste verjaardag gevierd.

Jacques Attali was de trotse ceremoniemeester van de ministersbijeenkomst in Boedapest. De creatieve, ontembare bankpresident wil meer armslag voor de EBRD in de herstructurering van de Oosteuropese landen en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS). Volgens Attali zijn extra fondsen nodig voor de privatisering van grote inefficiënte, en dikwijls vervuilende staatsbedrijven, waarin geen enkele particulier zijn geld in durft te steken. Vooral de VS en Duitsland lagen dwars. Volgens hen moet de EBRD een "oerdegelijke' bank blijven. Attali mag alleen een studie verrichten. De EBRD zal mogelijk op Duits voorstel wel een rol kunnen spelen bij de ontmanteling van gevaarlijke kerncentrales.

Dat de grote staatsbedrijven, vooral in de militaire sector, de Oosteuropese economieën als een molensteen om de nek hangen, blijkt ook uit maatregelen die de Russische vice-premier Jegor Gaidar aangekondigde. Moskou pompt weer enkele honderden miljarden roebels in de conglomeraten om de sociale gevolgen van de "shocktherapie' te verzachten. Volgens Gaidar komt het "krappe' monetaire beleid niet in gevaar, maar hij moest toegeven dat het overheidstekort nog niet onder controle is. President Boris Jeltsin overleefde door handig manoeuvreren in elk geval wel de storm kritiek van het Congres van Afgevaardigden, dat een veel behoudender koers voorstaat. IMF-topman Michel Camdessus pleitte voor meer steun aan het Gemenebest van Onafhankelijke Staten. Volgens hem is dit jaar nog 20 miljard dollar extra nodig bovenop de reeds door het Westen aan Rusland toegezegde 24 miljard dollar.

In zuidelijk Afrika staan de levens van miljoenen op het spel. Door de ergste droogte van de afgelopen decennia mislukken de oogsten. Volgens de FAO (landbouworganisatie van de VN) en de Wereldvoedselorganisatie WFN hebben meer dan 17,2 miljoen Afrikanen voedselhulp nodig. Dit jaar moet 11,5 miljoen ton voedsel worden geïmporteerd, zes keer zoveel als in andere jaren.

De Wereldbank voorspelt dat de economieën van ontwikkelingslanden in de jaren negentig met gemiddeld 4,9 procent zullen groeien. In de jaren tachtig was de gemiddelde groei nog 3,2 procent. De Afrikaanse landen sluiten de rij met 3,5 procent na een groei van slechts 2,1 procent in de jaren tachtig. De bank baseert haar prognose op de hervormingen die in veel landen worden doorgevoerd. Als de rijke landen hun handelsbeperkingen met de helft verminderen, kunnen ontwikkelingslanden voor 50 miljard dollar meer exporteren.

Het is voor arme landen te hopen dat ook de onderhandelaars van de EG en de VS het Wereldbank-rapport hebben gelezen. De druk op hen neemt toe om het conflict over de Europese landbouwsubsidies bij te leggen en daarmee een doorbraak te bereiken in de "Uruguay-ronde' over liberalisering van de wereldhandel. De Japanse regering en de belangrijkste industriëlen in de wereld publiceerden brieven, waarin op een snelle oplossing in het kader van de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) wordt aangedrongen.

Enkele topondernemers beleefden slechte tijden. Alan Bond, die ooit een bier-, media- en mijnbouwimperium van 14 miljard gulden bezat, werd door een federaal gerechtshof in Sydney failliet verklaard. Maar de Australische ex-volksheld heeft gelukkig ruim 42 miljoen gulden in familiestichtingen ondergebracht. De drie gebroeders Reichman, eigenaren van het vastgoedimperium Olympia & York, moesten geheel tegen hun traditie met de billen bloot voor het oog van meer dan honderd bankiers, die nog miljarden te vorderen hebben.

De omstreden Giancarlo Parretti raakte zijn verpande aandelen in de noodlijdende Amerikaanse filmstudio MGM Pathé kwijt aan Crédit Lyonnais Bank Nederland, dat voor hem de overname van het bedrijf had gefinancierd. Een andere Italiaan, Olivetti-baas Carlo de Benedetti, is door een rechtbank in Milaan tot ruim zes jaar veroordeeld wegens fraude bij de ondergang van de Banco Ambrosiano in 1982.