Timman mist remise en staat weer punt achter Joesoepov

LINARES, 18 APRIL. Net was Jan Timman gelijk gekomen in de kandidatenmatch tegen Artoer Joesoepov, een dag later staat hij alweer achter. Joesoepov won gisteren de vijfde partij en staat met 3-2 voor. Karpov en Short speelden niet. Short had uitstel van de partij gevraagd. Alle spelers mogen dat één keer doen.

Na alle bizarre tijdnoodspektakels van de afgelopen week had ik de wens naar een klassieke logische partij uitgesproken. Die wens werd gisteren vervuld, al was het niet op de manier die de Nederlandse schaakliefhebbers plezier zou doen. Geen grof geweld deze keer. Joesoepov woekerde met kleine middelen. Het minieme voordeel dat hij de hele partij had, zou eigenlijk niet tot winst hebben mogen leiden. Makkelijk gezegd als toeschouwer. Timman had de hele tijd problemen. Ze waren niet groot, maar ze waren ook niet definitief op te lossen. Vlak voor de eerste tijdcontrole bezweek Timman onder de druk.

Timman verdedigde zich net als in de derde partij met het Nimzo-indisch, maar nu met een andere variant. Hij kreeg bijna gelijkspel. Net niet helemaal. Een paar stukken werden geruild, ongelijke lopers kwamen op het bord, toen werden de laatste paarden en ook de torens geruild. Remise in zicht? Ja, maar toch was het steeds duidelijk dat Timman die remise alleen na urenlang lijden zou kunnen bereiken. Dat hij onverwacht snel ten onder ging, kwam door tijdgebrek. Van extreme tijdnood was geen sprake, maar Timman moest vlak voor de tijdcontrole een zwaarwegende beslissing nemen. Moest hij bang zijn voor een eindspel met alleen ongelijke lopers, waarin hij een pion achter zou staan? Hij dacht van niet. Snel en gedecideerd liep hij zijn ondergang tegemoet. Zijn instinct voor gevaar had hem moeten waarschuwen. Joesoepov had ook niet zoveel tijd meer, maar die had het eindspel wel goed beoordeeld. Het was gewonnen voor hem.

Toen de tijdcontrole gehaald was, kon Timman op zijn gemak nadenken over wat hij gedaan had. Urenlang worstelen voor remise had hem niet aangestaan. Hij had duidelijkheid gewild, hij had het gekregen. Zijn stelling was volstrekt hopeloos.

Dat Short een dagje rust wilde hebben, was wel begrijpelijk. Meer dan 150 zetten in drie dagen, nog een tweede zitting van zijn afgebroken partij in het verschiet en vooral: de zenuwen moeten hem door de keel gegierd zijn de afgelopen dagen. Het mag nog maar kort, vrije dagen opnemen. Deze match nog, ook in de finale van de kandidatenmatches, maar in de wereldkampioenschapsmatch van 1993 al niet meer. De topspelers willen graag dat de grote Amerikaanse televisienetwerken zich voor het schaken gaan interesseren. Die houden er helemaal niet van als sportevenementen plotseling wegens ongesteldheid van een deelnemer kunnen worden uitgesteld. Het einde van een oude schaaktraditie. Vroeger moesten de spelers nog echt doktersattesten overleggen als ze uitstel wilden hebben. Er waren ervaren schaakartsen, die wisten wat er van hen verlangd werd, een simpele handtekening, maar ik heb het ook meegemaakt dat een kerngezonde Kortsjnoi zich voor een Italiaanse dorpsdokter uit moest kleden, laten betasten, symptomen verzinnen en poeders en goede raad in ontvangst nemen. Dat was lachen. Die tijden zijn binnenkort voorgoed voorbij. Het uitstel van de partij Karpov-Short betekent dat de twee matches niet meer synchroon lopen. Als er voor de ene match een vrije dag is, wordt er in de andere gespeeld. Voorlopig is er iedere dag iets te doen.

Wit Joesoepov-zwart Timman,

vijfde partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e2-e3 0-0 5. Lf1-d3 d7-d5 6. Pg1-f3 b7-b6 In de derde partij speelde Timman 6...c5 7. 0-0 Lc8-b7 8. c4xd5 e6xd5 9. a2-a3 Lb4-d6 10. b2-b4 a7-a6 11. Dd1-b3 Dd8-e7 Meestal wordt 11...Te8 gespeeld. 12. b4-b5 a6xb5 13. Pc3xb5 Want nu moet Timman toestaan dat zijn loper geruild wordt. Hij vindt het blijkbaar niet erg en krijgt inderdaad behoorlijk spel. 13... Pb8-d7 14. Lc1-b2 c7-c5 15. Pb5xd6 De7xd6 16. Ld3-f5 c5-c4 17. Db3-c2 g7-g6 18. Lf5xd7 Pf6xd7 19. Pf3-e5 Tf8-e8 20. Lb2-c3 Lb7-c6 21. Dc2-b2 Lc6-a4 Het is de vraag of dit goed is. Nu krijgt wit wat spel. 22. e3-e4 f7-f6 23. Pe5xd7 Dd6xd7 24. e4-e5 Dd7-e6 25. e5xf6 De6xf6 26. Tf1-e1 Te8xe1+ 27. Ta1xe1 Ta8-e8 28. Te1-e5 Te8xe5 29. d4xe5 Het is klein wat wit hier heeft, maar hij heeft wat. Dvoretski vond 29...Df4 nu het sterkst, wat actief is maar ook zeer riskant. 29...Df6-e6 30. Lc3-d4 La4-b3 31. h2-h3 h7-h5 32. Db2-d2 Lb3-a4 33. td2-g5 Kg8-f7 Hij laat zijn pion wel gevaarlijk lang op b6 staan. Misschien had hij 33...Le8, gevolgd door b6-b5 moeten spelen. 34. g2-g4 h5xg4 35. h3xg4 Kf7-e8 36. Kg1-g2 Ke8-d7 37. Kg2-g3 La4-d1 38. f2-f3 Kd7-c7 Iedere redelijke andere zet was beter, zelfs passen, als dat zou mogen. Timman had niet veel tijd meer. Wat hij doet kost een pion, maar hij dacht kennelijk dat het eindspel zonder dames remise was. 39. Dg5-f6

Scherp gezien van Joesoepov, hij taxeert het eindspel met ongelijke lopers als gewonnen 39...De6xf6. Wit verliest kansloos, maar er was geen goede weg terug. 40. e5xf6 Kc7-d7 41. Ld4xb6 c4-c3 De twee vrijpionnen van zwart spelen geen rol, ze zouden er net zo goed niet kunnen zijn. Wit heeft vrijpionnen op twee vleugels, dat beslist. 42. Lb6-d4 c3-c2 43. Ld4-b2 Kd7-e6 44. g4-g5 Ld1-e2 45. Kg3-f2 Le2-b5 46. Kf2-e3 Lb5-e8 47. Ke3-d3 Le8-a4 48. Kd3-c3 Ke6-d6 49. Lb2-c1 Kd6-e6 50. Kc3-b4 Zwart gaf op.