Rituelen

Rita Kohnstamm heeft gelijk: het wegvallen van allerlei rituelen heeft geen winst gebracht (NRC Handelsblad, 11 april).

Het verzet tegen rituelen berust op het misverstand dat ieder mens bereid en in staat is een eigen invulling aan de grote momenten van het leven te geven. Helaas zijn slechts weinigen werkelijk origineel, laat staan dat zij op smaakvolle en voor ieder begrijpelijke wijze uiting aan hun originaliteit kunnen geven. Ook ziet men niet in dat een al te persoonlijke vormgeving juist een barrière opwerpt tussen zichzelf en de anderen; en dat terwijl men toch bijeengekomen is om samen iets te vieren of te gedenken.

Tot welke wanstaltigheden het geforceerd zoeken naar originele vormen kan leiden, valt in toenemende mate te zien aan rouwadvertenties, waarin nabestaanden soms de meest smakeloze en nietszeggende teksten plaatsen, die voor buitenstaanders ook nog eens onbegrijpelijk zijn. Merkwaardig om uiterst persoonlijke teksten, vaak nog alleen vergezeld van voornamen, te plaatsen in een algemeen medium als een dagblad. Dan kan men maar beter gebruik maken van de eeuwenoude en troostvolle woorden van het Evangelie of - voor niet-gelovigen - van de schatten van wijsheid en troost die bij de grote dichters en denkers te vinden zijn.

Het is een misverstand te denken, dat in deze tijd, waarin ook van overheidswege sterk de nadruk op individuele ontplooiing wordt gelegd, mensen zich op een positieve wijze van elkaar zouden onderscheiden. Het gedrag van mensen - beïnvloed door vooral de subcultuur van de tv - gaat steeds meer op elkaar lijken, steeds geringer worden de individuele kenmerken. Tijdens de zo verguisde verzuiling hadden mensen veel meer karakteristieks, daar zij, naast hun eigen kenmerken, ook nog de kenmerken van hun zuil hadden. Nu dit is weggevallen is de uniformiteit alleen maar toegenomen. Tragi-komisch misverstand dat de moderne mens denkt vrij en onafhankelijk te zijn.