PETER MARTENS 1937 - 1992; Geregelde ellende

De Rotterdamse fotograaf Peter Martens is donderdagavond op 55-jar- ige leeftijd overleden. Hij reisde met zijn camera de wereld af om menselijke ellende, de zelfkant van de samenleving vast te leggen op indringende zwartwit foto's.

“Ik fotografeer geen actuele ellende,” zei hij ooit, “geen oorlogvoering en dergelijke. Het gaat mij om de ellende achter de schermen. De "geregelde' ellende noem ik het zelf. Zo van: ik ben rijk en jij bent arm en dat blijft zo, want zo is het al eeuwen lang geregel- d. En dit soort ellende is moeilijk te verkopen, als je het zo wilt noemen. Zo van: bah, ja, we weten het wel.”

Bijna tegen beter weten in is Martens oeuvre een aanklacht tegen dat "ja, we weten het wel'. Zijn foto's van de alledaagse ellende zijn vaak hartverscheurend: lepralijders in Columbia, daklozen en lijken in New York, kinderen in India die door hun ouders bewust verminkt worden, een gestoorde man in een kooi die zichzelf opeet, een babylijkje in Napels. "Nothing special', zoals een politieman in New York zei over een lijk in die stad dat Martens fotografeerde. Zo noemde hij dan ook een van de fotoboeken die hij uitgaf.

“Ik zoek,” zei hij ooit “naar het allerergste, omdat ik denk dat die beelden die ik van vreselijke situaties maak, inzicht kunnen verschaffen in wat mensen zichzelf en anderen aandoen. Dat vind ik het doel van de fotografie: inzicht verschaffen in de keiharde werkelijkheid”.

Hij kreeg internationale erkenning voor zijn werk. Martens is de enige Nederlandse fotograaf geweest die genomineerd was om lid te worden van het internationale fotografencollectief Magnum, maar daarvan heeft hij nooit veel werk gemaakt. Hij werd in Nederland in 1987 uitgeroepen tot "fotojournalist van het jaar'.