Noord-Korea onthult bestaan van onbekende kernreactor

Westerse analisten staan verbaasd over recente onthullingen over het kernenergie-programma van Noord-Korea, waarin het gesloten regime het bestaan toegeeft van een tot nu in het Westen onbekende kernreactor.

Woensdag stelde de Noordkoreaanse regering een video-document beschikbaar over drie reactoren die het land heeft gebouwd. Slechts twee daarvan waren bekend bij Westerse deskundigen die de ontwikkeling van het Noordkoreaanse nucleaire programma alleen konden volgen via foto's die door de inlichtingendiensten werden geleverd.

“Alles wat we op dit moment kunnen zeggen is dat het allemaal steeds spannender wordt”, zegt Leonard S. Spector, een deskundige op het gebied van nucleaire proliferatie bij de in Washington gevestigde Carnegie Endowment for International Peace. “Er is klaarblijkelijk een derde reactor waarvan we niets afwisten. En dan begin je natuurlijk te denken: zou er nog meer zijn waarvan we niets afweten?”

Ook functionarissen van het Japanse ministerie van buitenlandse zaken zeiden zeer in verwarring te zijn over de onthulling. “We werden hierdoor verrast”, aldus een functionaris. “Ze onthulden meer dan we hadden verwacht.”

Op basis van onderzoeken van inlichtingendiensten naar de groeiende omvang van het complex van kernreactoren zijn veel Westerse deskundigen tot de conclusie gekomen dat het communistische bewind kernwapens probeert te ontwikkelen. Vertegenwoordigers van de regering-Bush waarschuwden onlangs dat Noord-Korea nog maar enkele maanden af is van het maken van zijn eerste atoombom.

Noord-Korea heeft steeds hardnekkig ontkend dat het plannen heeft om atoomwapens te maken. De regering heeft steeds gesteld dat het alleen gebruik wil maken van vreedzame kernenergie om elektriciteit op te wekken. De reactoren die opgespoord zijn door de Westerse inlichtingendiensten in Noord-Korea, kunnen heel goed bedoeld zijn voor de produktie van elektriciteit. Maar foto's van de grootste fabriek laten niet de hoogspanningkabels zien die je zou verwachten bij een installatie die wordt gebruikt voor het opwekken van energie.

Westerse regeringen en inlichtingendiensten als de CIA hebben Pyongyang ervan beschuldigd dat het ook bezig is een opwerkingsinstallatie voor nucleaire brandstof te bouwen om zo plutonium te maken dat gebruikt wordt bij de produktie van waterstofbommen. Noord-Korea ontkent zo'n verrijkingsfabriek te hebben.

De argwaan van het Westen is groot, omdat Noord-Korea - een land dat zich heeft afgesloten van de buitenwereld - nog geen internationale inspectie heeft toegelaten in de nucleaire installaties die het heeft gebouwd. Pyongyang heeft sinds 1985 herhaaldelijk beloofd dat het internationale inspecties toe zou staan, maar tot dusver is nog geen controleur toegelaten tot de verdachte reactoren.

De onthulling werd gedaan door Choe Chong Sun, het hoofd van het bureau voor buitenlandse aangelegenheden van het Noordkoreaanse ministerie van atoomenergie. Hij noemde drie Noordkoreaanse reactoren die zouden worden opengesteld voor internationale inspecties. In Pyongyang is dinsdag een video uitgezonden die beelden van de drie reactoren toont.

Twee ervan, met een vermogen van respectievelijk 30 en 200 Megawatt, waren al eerder door Westerse spionagesatellieten geïdentificeerd, hetzij op foto's, hetzij door middel van een zogeheten “thermische vingerafdruk”, een specifieke hoeveelheid uitgestraalde hitte. Maar Noord-Korea openbaarde echter ook het bestaan van een installatie met een vermogen van 5 Megawatt, die het naar eigen zeggen in 1986 heeft geopend. Woordvoerders van de Japanse regering noemden deze installatie een verrassing.

Er is een kleine reactor van Sovjet-makelij in Noord-Korea die in bedrijf is sinds 1965. Deze is in het Westen goed bekend, omdat hij op aandringen van Moskou wel eens aan internationale inspectie is onderworpen. De derde reactor die door Pyongyang is opgegeven, zou echter afwijken van het model dat door de Sovjet-Unie is geleverd. De nieuwe reactor is volgens Noord-Korea een eigen ontwerp, pas in 1986 in bedrijf gesteld.

“Er is veel verwarring over de vraag wat deze derde reactor is en hoe de geheime diensten hem over het hoofd hebben kunnen zien, als dat inderdaad is gebeurd”, zei Spector van de Carnegie Endowment. Een studiegroep van de dit instituut is van plan Noord-Korea later deze maand te bezoeken. Aan de groep is de toegang tot Noord-Korea's nucleaire installaties toegezegd.

© NRC Handelsblad/ Washington Post