Meerderheid omroepen kiest voor opsplitsing NOS; Herindeling televisiezenders

HILVERSUM, 18 APRIL. De omroepen hebben gisteren met grote meerderheid een nieuwe indeling van de televisiezenders vastgesteld. Met negen voorstemmen, twee tegenstemmers en twee onthoudingen is ingestemd met een opsplitsing van de NOS.

Besloten is per 1 oktober de Vara en de VPRO samen met de NOS op Nederland 3 te plaatsen. De EO komt samen met de Tros en Veronica op Nederland 2 en de huidige combinatie AVRO, KRO en NCRV op Nederland 1 blijft intact. Deze zenderindeling sluit aan op de persoonlijke voorkeur van minister d'Ancona van WVC.

Door de extra druk op Nederland 3 verhuizen twee NOS-taken naar andere netten: het dagelijkse jeugdblok (Sesamstraat, Jeugdjournaal en Klokhuis) naar de vooravond van Nederland 1 en de wekelijkse sportavond op woensdag naar Nederland 2. De VPRO overweegt tegen de nieuwe indeling in beroep te gaan.

Formeel zijn de afspraken slechts voor één jaar gemaakt, maar NOS-voorzitter M. de Jong spreekt van “een structureel karakter voor tien jaar”. Die termijn hangt samen met de concessie voor tien jaar, die minister d'Ancona alle omroepen wil geven - op voorwaarde dat ze per net intensief gaan samenwerken.

Twee omroepen (VPRO en TROS) stemden tegen, één (Veronica) onthield zich van stem. De VPRO voelt niets voor hechte samenwerking met de Vara. “Een rare partner,” aldus VPRO-voorzitter A.J. Heerma van Voss, “die het afgelopen jaar eerst bijna commercieel was gegaan en daarna bijna was gefuseerd met Veronica.”

Over een beroepsprocedure bij het Commissariaat voor de Media wordt komende week een besluit genomen. De TROS heeft grote bezwaren tegen samengaan met de EO, maar legt zich vooralsnog bij de meerderheid neer.

Pag.3: Alle omroepen hebben water bij de wijn gedaan

NOS-voorzitter M. de Jong spreekt van een compromis-indeling: “Het is duidelijk dat bijna niemand geheel zijn zin heeft gekregen, iedereen heeft water bij de wijn moeten doen. De samenwerking op Nederland 3 begint niet onder een gunstig gesternte. En een omroep als de EO zou, op welk net dan ook, voor samenwerkingsproblemen hebben gezorgd. We nemen risico's, het is niet anders.”

Nederland 3 verandert door de komst van VARA en VPRO (elk twee avonden) ingrijpend van opzet. De Jong erkent dat er “een zekere breuk met het verleden” optreedt. De NOS houdt drie van de vier vaste avonden over en zegtdaarop het huidige aanbod van documentaires, dramaseries en culturele programma's in stand te zullen houden. Men hoopt eveneens in staat te zijn, door inschikkelijkheid van VARA en VPRO, op minstens vijf avonden NOS-Laat te blijven uitzenden.

Sportmanifestaties als voetbalkampioenschappen en Olympische Spelen gaan over de drie netten rouleren. Dat de woensdagavondsport naar Nederland 2 gaat, is een overwinning voor TROS en Veronica, die hun net graag zien meeprofiteren van de populariteit van rechtstreeks uitgezonden voetbalwedstrijden. De zondagse aflevering van Studio Sport blijft op Nederland 3, waarschijnlijk gevolgd door de VPRO die bij voorkeur de zondagavond wil vasthouden.

Rechtstreekse reportages van incidentele culturele evenementen, zoals de opening van de Uitmarkt of het Holland Festival, zullen voortaan volgens De Jong “heel wat onderhandelingen” vergen, omdat de kans groot zal zijn dat die plaatsvinden op een avond van de VARA of de VPRO. Tot dusver waren de kleine zendgemachtigden doorgaans snel bereid ruimte te maken voor zulke evenementen.

De kleine zendgemachtigden, die tot dusver drie avonden op Nederland 3 vulden, zwermen uit. Pro- of anti-religieuze organisaties als IKON en Humanistische Omroepstichting krijgen een avond op Nederland 1, Teleac en de programma's voor etnische minderheden gaan naar Nederland 2 en de RVU en de schooltelevisie blijven op Nederland 3. De precieze toewijzing van de avonden is nog niet vastgesteld.

De indeling leidt niet tot zenderkleuring, zoals de STER had gewenst. Ook een typisch “kostverdienersnet”, uitsluitend gericht op een massapubliek, is niet verwezenlijkt. “Je zit nu eenmaal met negen grote omroepen en een heleboel kleintjes, die allemaal op hun eigen belang letten,” zegt De Jong. “Als je zoiets in een andere industrie tussen twee of drie grote bedrijven tot stand zou willen brengen, was dat al a hell of a job geweest.” Het streven is hiermee het huidige marktaandeel van de publieke omroep, tussen 50 en 55 procent, vast te houden. “Vergroting van het aandeel zit er niet in,” meent hij.