Gesloten archieven

Twee briefschrijvers reageerden in het Zaterdags Bijvoegsel van 11 april op het Hollands dagboek van rijksarchivaris Ketelaar. Aan hun bezwaren tegen het functioneren van de rijksarchieven wil ik graag enkele kritische opmerkingen toevoegen.

Het Algemeen rijksarchief in Den Haag bezit een schat aan materiaal. De toegankelijkheid daarvan laat echter te wensen over.

Verscheidene archieven van het ARA zijn niet zonder meer toegankelijk; je hebt er een speciale (schriftelijke) toestemming voor nodig. Dit geldt bijvoorbeeld voor het veel geconsulteerde archief met agenda's en notulen van de ministerraad. Weliswaar wordt deze toestemming vrij gemakkelijk gegeven, maar je moet hem elke drie maanden laten vernieuwen anders kun je de stukken via het computersysteem, dat het ARA gebruikt, niet opvragen. Je hebt niet zoveel aan de agenda's en notulen als je niet tevens de ministerraadsstukken kunt inzien die erbij horen. Deze ministerraadsstukken berusten eveneens op het ARA. Het rijksarchief zelf kan echter over inzage van deze stukken niet beslissen. Daarvoor is toestemming nodig van de secretaris-generaal van het departement waar ze betrekking op hebben. Je moet exact aangeven welk stuk je wilt inzien en daarna weken of maanden wachten op toestemming.

Op het ARA berusten eveneens archieven waarvan dossiers verzegeld zijn door degene die het archief daar heeft gedeponeerd. Deze dossiers zijn helemaal niet toegankelijk. Mij is gebleken dat de hoofddirecteur van het Algemeen rijksarchief zelf niet weet wat er precies in deze verzegelde enveloppen, met vaak intrigerende titels, zit en dat hij dus niet weet of ze terecht voor de gebruikers van het rijksarchief gesloten blijven.

Het zou de positie en het prestige van het ARA versterken als de directie daarvan zich op het standpunt zou stellen alleen dan archieven onder zijn (kostbaar) beheer te nemen, indien zij zelf over de toegankelijkheid daarvan kan beslissen. En wanneer de directie daarbij enige ruimhartigheid aan de dag zou leggen, kon de gebruikswaarde van het rijksarchief aanzienlijk worden verhoogd.